مقدمه:

در دنیای امروز که هر چیز به سرعت و به صورتی غیر قابل پیش‌بینی در حال تغییر است . وظیفه ما این است که افراد را برای روبرو شدن با مشکلاتی آماده کنیم که از قبل قابل پیش‌بینی نیستند و فرد را کمک کنیم تا توانایی ها و مهارت‌های ذهنی تعمیم یافته ای را به دست آورد که بتواند آن ها را در موقعیت های جدید به خوبی به خدمت بگیرد.(به نقل از با لسینی ۱۳۸۸)

نزو^[۱](۱۹۸۶)شیوه حل مسئله ^[۲]را “فرآیندی شناختی – رفتاری تعریف می‌کند که افراد ، طی آن استراتژیهای مؤثر برای مقابله با موقعیتهای مشکل زایی که در زندگی با آن مواجه می‌شوند را می شناسند یا کشف می‌کنند.”(بهرامگیری ۱۳۸۰)

شاید بتوان گفت که حل مسئله به عنوان یک کل ، سایر حوزه هایی را که انسان در موقعیتهای گوناگون اجتماعی ،شغلی،و آموزشی ناگزیر از روبرو شدن با آن ها می‌باشد را تحت پوشش قرار می‌دهد و اصل و اساس زندگی سازگارانه به حساب می‌آید.(نوری ۱۳۸۰)

از طرفی دیگر باید گفت که گروهی از افراد ، از احساسات، عواطف و روحیات خویش کاملا” با خبر بوده و این بینش و آگاهی امکان دارد که دیگر خصوصیات شخصیتی آن ها را تقویت کند . این گروه از افراد به صورت خود مختار عمل نموده و از حد و مرز خویش اطمینان دارند . این اشخاص از سلامت روانی خوبی برخوردارند وتمایل دارند که دورنمای مثبتی از زندگی داشته باشند . از طرفی دیگر بعضی اشخاص وجود دارند که در بیشتر موقعیت‌ها دچار احساسات شده و راه گریزی از آن نمی یابند . آن ها افرادی ناپایدارند که از عواطف خود بی خبر هستند و بی هیچ دورنمایی در احساسات خود غوطه ور می‌گردند و در نتیجه با این احساس که هیچ دخالتی در کنترل زندگی خود ندارند ، هیچ گونه تلاش و کوششی به عمل نمی آورند.(گلمن ^[۳]/ترجمه پارسا ۱۳۸۳)

هر کسی می‌داند یا فکر می‌کند که می‌داند هوش هیجانی یعنی چه؟ اما تعریف هوش دشواری‌ها و سختیهای زیادی دارد .دشواری تعریف هوش از از جایی شروع می شود که مفهوم آن بر واقعیت بسیار پیچیده ای انطباق دارد و تحت جنبه‌های بسیار مختلف و گوناگونی تجلی می‌کند . خود روانشناسان نیز در این مورد اتفاق نظر ندارند.(گنجی ۱۳۷۱)

همچنین هیجان‌ها بخصوص هوش هیجانی^[۴] در افکار اولویت را ایجاد می‌کنند ، حافظه را شکل می‌دهند ، دیدگاه های مختلف حل مسئله را به وجود می آورد و خلاقیت را امکان پذیر می‌سازد.(مایر و سالووی^[۵] ۱۹۹۷ به نقل از اکبر زاده ۱۳۸۱)شایان ذکر است که خانواده اولین و مهمترین نهادی است که می‌تواند بر فرایند شکل گیری شخصیت و اجتماعی شدن فرزندان و عملکرد تحصیلی آن ها تاثیر داشته باشد . این اثرات و نفوذ خانواده در رشد فرزندان قابل ملاحظه است و ماهیت عملکرد خانواده که شامل روابط والدین نسبت به هم ، نسبت به فرزندان و فرزندان نسبت به یکدیگر و تامین نیازهای اقتصادی ،جسمانی و غیره آن ها‌ است می‌تواند در ایجاد سازگاری فرزندان تسهیل کننده و یا بازدارنده باشد.(به نقل از بیدلی ‌ناامنی ۱۳۸۱-۱۳۸۲)

لذا ، در این پژوهش می‌خواهیم ضرایب همبستگی و ارتباط بین سبک‌های حل مسئله وهوش هیجانی در بین اولیاء و فرزندانشان و نیز تفاوت سبک‌های مسئله و هوش هیجانی بین دو جنس دختر و پسر را مشخص کنیم تا بدانیم تا چه حدی اولیاء می‌توانند در انتخاب مناسب‌ترین سبک حل مسئله و نیز کنترل و نظارت بر احساسات و عواطف فرزندانشان مؤثر واقع شوند.

بیان مسئله:

جهان به سرعت در حال تغییر است و سرعت این تغییرات هرگز ‌به این شدت نبوده است. ما نمی دانیم کودکان در بزرگسالی با چه مسائلی روبرو خواهند شد ، ولی آن ها برای اینکه بتوانند در مواجهه با مشکلات و مسایل غیر قابل پیش‌بینی آینده بهتر روبرو شوند باید خلاق باشند.(حسینی۸ ۱۳۷)

هرگاه انگیزه های قوی انسانی به وسیله موانعی که توان غلبه به آن ها در میان نباشد به شکلی سد شوند ، افراد دچار حالت تعارض شده و در نتیجه نیازمند اتخاذ روش‌هایی هستند که این تعارض را به نفع سلامت روانی و حتی رشد و تعالی فرد خاتمه دهند. (اسلامی نسب ۱۳۷۳)

گلد فرید^[۶] (۱۹۸۰) معتقد است که حل مسئله فرایندی است که در راستای آن فرد در تلاشی است که راهکارهای سازگار یا مؤثر مقابله ای با مسائلی را که در زندگی روزمره با آن روبرو می شود را کشف کند یا به وجود آورند.(بهرامگیری ۱۳۸۰)

شیوه حل مسئله راهبرد مفید و مؤثری است برای رویارویی با مشکلات موقعیتی که به صورت فرایندی رفتاری تعریف شده است و به صورت واضح یا شناختی انواع پاسخهای بالقوه مؤثر به موقعیت مشکل آفرین را نشان می‌دهد و احتمال انتخاب مؤثر ترین پاسخ را از میان راه حلهای گوناگون افزایش دهد.(دروزیلا ^[۷]و گلد فرید ۱۹۷۱ /سیف ۱۳۷۴)

اسلاوین (۱۹۹۱) ضمن طرح عواملی هیجانی دخیل در خصوصیات منحصر به فرد افراد خلاق معتقد است که آن ها از ایجاد اشتباهات و جاهل به نظر رسیدن ، ترس کمتری داشته و در موقعیت های حل مسئله بیشتر با شوخ طبعی عمل کرده و این خو باعث آرمیدگی و… می شود . (ترجمه خالکی ۱۳۸۱)

صدها مطالعه نشان داده است که شیوه تعامل والدین با کودکان و نوجوانان ، با انضباط شدید ، همدلی ، بی توجهی یا صمیمیت ، نتایج عمیق و مستمری بر زندگی هیجانی آن ها داشته و زمینه ساز موفقیت یا عدم موفقیت آن ها در موقعیتهای گوناگون زندگی است . تحقیقات اخیر بیانگر این موضوع است که فرزند پروری هیجانی مناسب ، از دلایل با اهمیتی است که بر موفقیت های آینده فرد در زمینه‌های مختلف اثر می‌گذارد.(گلمن ۱۹۹۸/پارسا)

آلکسی تیمیا ^[۸](ناگویی خلقی )با هوش هیجانی در حیطه شناسایی هیجان وتا اندازه ای در ابراز احساسات همپوشی دارد. نوجوان آلکسی تیمیک به علت ناتوانی در تشخیص احساسات ، قادر به بیان هیجان به صورت کلامی نیست . در حالی که قابلیت های هیجانی اولیه ، اهمیت خاصی دارند. زیرا که مهارت در ارزیابی و بیان سریع و دقیق هیجان‌ها ، سازگاری مناسبی را در ارتباط با محیط و دیگران به همراه خواهد داشت. (تایلور و باگبی^[۹] – به نقل از خسرو جاوید ۱۳۸۱)

با توجه ‌به این که هوش هیجانی جنبه اکتسابی دارد و منشا آن اجتماعی است، (گلمن ۱۹۹۸,مایر و سالووی ۱۹۹۰) والدین و فرزندان در تعامل با یکدیگر آگاهانه یا ناآگاهانه نحوه بروز هیجانات را در معرض مشاهده یکدیگر قرار می‌دهند.

‌بنابرین‏ هدف از پژوهش حاضر این است که بدانیم در کجا و به وسیله چه کسانی برای کودکان شرایط و موقعیتی فراهم می شود که آن ها بتوانند به درستی تصمیم بگیرند و بیاموزند که در مواقع بروز مشکل چگونه راه حل درست را انتخاب بکنند و نیز آیا میتوان ادعا کرد که رابطه ای مستقیم بین انتخاب سبک‌های حل مسئله و میزان هوش هیجانی والدین و فرزندانشان وجود دارد یا خیر ؟ به بیان دیگر آیا بستر سبک‌های حل مسئله و هوش هیجانی کودکان را در داخل خانواده ها باید جستجو کرد یا خیر؟

افرادی که به طور شفاهی تشویق می‌شوند و توانایی انجام کارها را دارند قدرت تحمل و تلاش بیشتری جهت انجام فعالیت دارند . با افزایش تشویق و پیگیری خودکارامدی، افراد تلاش بیشتری برای رسیدن به موفقیت دارند ، مهارت و حس خود کارآمدی شخصی خود را زیاد می‌کنند . بسیار مشکل است که باورهای خودکارامدی شخصی را از طریق تشویق اجتماعی با توجه به تحلیل آن ها کم کم شناخت . افزایش غیر واقعی خودکارآمدی با توجه به تلاش‌های بی نتیجه و نا امید کننده فرد به سرعت متلاشی می شود . اما ‌افرادی که فاقد توانایی هستند و تشویق می‌شوند تمایل به دوری از فعالیت های کشمکش دار دارند و به سرعت هنگام مواجه شدن با مشکلات از پای در می ایند . با تحلیل انگیزه و فعالیت و باور نداشتن توانایی خود اعتبار رفتاری در خود ایجاد می نمایند ( باندورا ،۱۹۹۷٫به نقل از تقدیری،۱۳۸۶ )

۴-حالات عاطفی و فیزیولوژیکی

چهارمین روش اصلاح باورها و عقاید خود کارآمدی کم کردن واکنش‌های استرس زای افراد می‌باشد و آن ها را از تمایلات منفی نسبت به وضعیت جسمی آگاه می‌سازد که از نظر درک و تفسیر مهم می‌باشد . افرادی که حس کارآمدی بیشتری دارند خود را برای انجام کار پر انرژی آماده می دانند ، در صورتی که افرادی که نسبت به خودکارآمدی خود شک داشته باشند بسیار ناتوان و ضعیف می‌باشند موفقیت در خودکارآمدی پیش از انتقال ارزیابی مثبت انجام می شود . افزایش باورهای شخصی در توانایی موقعیتی را ایجاد می‌کند که موفقیت امیز است و از شکست افراد جلوگیری می‌کند ، آن ها موفقیت را در مراحل خود پیشرفتی بیش از پیروزی بر دیگران بررسی می کند . افراد همچنین در قضاوت بر توانایی خود به حالت جسمی و احساسی خود تأکید می نمایند ، واکنش استرس و تنش را به عنوان علائم ضعف کاری تفسیر می‌کنند . در فعالیت هایی که نیاز به استقامت دارند ، افراد خستگی و درد خود را به عنوان علائم ناتوانی جسمی می پندارند .این حالت همچنین بر روی داوری و خودکارامدی شخصی تاثیر می‌گذارد . در حالت مثبت خودکارامدی ادراکی را زیاد می‌کند و حالت دلسردی و حزن آن را کم می‌کند . (تقدیری،۱۳۸۶ )

رابطه خود کارآمدی با دیگر ساختارها :

پاجارس و شانک ( ۲۰۰۱ ) اظهار می دارند که ساختارهای انگیزشی وجود دارد که از نظر اصولی ^[۶۸] با خود کارآمدی مشابه می‌باشند که شامل :

۱: پیامد انتظار ^[۶۹]: نتایج مورد انتظار از فعالیت‌های شخصی ، با باورهای خودکارامدی در ارتباط می‌باشد اما مترادف یکدیگر نمی باشند . برای مثال یک دانش اموز خود کارامد ممکن است باور کند که توانایی یادگیری ریاضیات را دارد با این حال او ممکن است باور کند که علی‌رغم توانایی ادراکی، نمره خوبی در کلاس نمی گیرد زیرا معلم او را دوست ندارد .

۲ : باورهای خود پنداری ^[۷۰] : خود ادراکی جمعی و گروهی شخص که از تجربیات و تفسیر محیط شکل گرفته است از طریق تقویت و ارزیابی و اهمیت دیگران شدیداًً تحت تاثیر قرار می‌گیرد و با اعتقادات و باورهای خود کارآمدی متفاوت است زیرا خودکارامدی با داوری پیرامون توانایی ،بررسی می شود اما خود پنداری شامل احساسات خود ارزشی است که با باورها و اعتقادات شایسته هماهنگ است .

۳ : انگیزش عاطفی ^[۷۱] : خودکارامدی همچنین با انگیزش عاطفی که در تعامل مؤثری با محیط و کنترل جنبه‌های حیاتی آن است ، متفاوت می‌باشد ، در انگیزش عاطفی جوانان ، پراکندگی و تاثیرات متقابل زیادی وجود دارد که با رشد و پیشرفت این عامل در رفتارهای موفق ، موضوعات گوناگون تحصیلی بسیار تخصصی شده است . مانند خود کارآمدی انگیزش عاطفی مؤثر،که شامل قابلیت های ادراک شده^[۷۲] جهت تاثیر پذیری بر جوانب مهم زندگی شخصی می‌باشد . بر خلاف خود ‌کارآمدی ، انگیزش عاطفی مؤثر یکپارچه و کلی^[۷۳] است و ویژگی های خود ‌کارآمدی را ندارد .

۴ : کنترل ادراکی ^[۷۴]: کنترل ادراکی یا کنترل ادراک شده با خودکارآمدی متفاوت است . افرادی که باور دارند که انچه را می اموزند و اجرا می‌کنند می‌توانند کنترل نمایند بیش از کسانی که حس کمتری در کنترل توانایی خود دارند ، مستعد حفظ رفتار تا پایان هستند .کنترل ادراکی ؛ عمومی است اما بهتر است آن را در یادگیری و امور اجرایی به کار بگیریم از همه مهمتر کنترل ادراکی یکی از جوانب خودکارآمدی است . عواملی که برخودکارآمدی تاثیر دارند درک و مشاهده توانایی ، مقایسه اجتماعی ، امتیاز ، زمان موجود می‌باشد. افرادی هستند که ممکن است بر این باور باشند که می توانندبا استفاده از استراتژی یادگیری اصرار و پافشاری را تحت کنترل در آورند ، چون احساس می‌کنند که یادگیری مهم نیست و نمی خواهند وقت خود را صرف آن کنند ، هنوز دارای حس خودکارآمدی کم می‌باشند . ( پاجارس و شانک،۲۰۰۱ .به نقل از امینی،۱۳۸۵)

بخش سوم:سوابق پژوهش های انجام شده پیرامون موضوع

الف- تحقیقات انجام شده در داخل کشور:

نصیری پور و دیگران(۱۳۸۷) تحقیقی با عنوان (رابطه هوش عاطفی با سبک رهبری در مدیران بیمارستانهای تامین اجتماعی شهر تهران انجام داده‌اند .سوال این پژوهش، بررسی رابطه هوش هیجانی با دو سبک رهبری تحولی ومبادله ای بوده است .این تحقیق بر روی نمونه ای با حجم ۱۳۵نفر از مدیران بیمارستانهای تامین اجتماعی شهر تهران اجرا شده است.داده های جمع اوری شده با ضریب همبستگی و رگرسیون مورد تجزیه و تحلیل واقع شده است.نتایج نشان داده است که بین هوش عاطفی و سبک رهبری تحولی رابطه معنا دار و مثبت وجود داردولی بین هوش هیجانی و سبک رهبری مبادله ای رابطه ای مشاهده نگردیده است.

متین ، احمد ، مجموعه رویه قضایی کیهان ، قسمت حقوقی شامل نظریات دیوان عالی کشور از سال ۱۳۱۱ تا ۱۳۳۰ .

مجله حقوقی دادگستری ، سال هفتاد و هشتم ، شماره هشتاد و پنجم ،بهار ۱۳۹۳

معین،محمد،فرهنگ فارسی یک جلدی،تهران:نشر یلدا،چاپ اول، ۱۳۸۱ ،

ممی زاده، مهدی؛ « ماهیت، شرایط و آثار قراردادهای پیش فروش ساختمان» ماهنامه کانون، شماره ۹۲، ۱۳۸۶،

منتظری، حسینعلی؛ رساله استفتائات، جلد ۲، بی تا،

موسوی خمینی، سیدروح الله؛ تحریرالوسیله، جلد ۱، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، بی تا،

موسوی خمینی، سیدروح الله؛ کتاب البیع، جلد ۱، مؤسسه تنظیم و نشر آثار اما مخمینی قد س سره، بی تا،

موسوی خمینی؛ پیشین. کاشف الغطاء، جلد ۱، قسم ۱، ۱۳۵۹،

1. 1. .اطهاری،کمال،”عدالت رسمی وعدالت عینی در قانونگذاری بخش مسکن”،مجلس و پژوهش،شماره ۵۱ ،سال سیزدهم صص ۴۱-۴۵ ↑

1. 1. .خودکار،امیر خسرو، « مسکن مشارکتی؛حرکتی گام به گام»، مجله سیاسی اقتصادی،شماره ۱۴۶-۱۴۵، ص۲۲۰٫ ↑

1. 1. سیم بر،فرشید،”مسئله مسکن وابعاداقتصادی،اجتماعی وفرهنگی آن”مجله سیاسی اقتصادی،شماره ۱۷۶-۱۷۵، صص ۲۳۶-۲۳۵ ↑

1. 1. انوری،حسن،فرهنگ بزرگ سخن،تهران:سخن، ۱۳۸۱ ،ص ۱۵۱۴ ↑

1. 1. معین،محمد،فرهنگ فارسی یک جلدی،تهران:نشر یلدا،چاپ اول، ۱۳۸۱ ،ص ۲۵۱ ↑

1. 1. دهخدا،علی اکبر،لغت نامه،ج ۴،تهران:مؤسسه‌ انتشارات وچاپ دانشگاه تهران،چاپ دوم ‌از دوره جدید، ۱۳۷۷ ،ص ۵۹۸۳ ↑

1. 1. جعفری لنگرودی،محمدجعفر،ترمینولوژی حقوق،تهران:کتابخانه گنج دانش،چاپ چهاردهم، ۱۳۸۳ ،ص ۱۱۹ ↑

1. 1. جعفری لنگرودی،محمدجعفر،همان،ص ۳ ↑

1. 1. vente de la chose future ↑

1. 1. جعفری لنگرودی ،محمدجعفر،مبسوط درترمینولوژی حقوق،ج ۲،تهران:کتابخانه گنج دانش،چاپ اول، ۱۳۷۸ ،ص ۹۲۵ ↑

1. 1. خویی، سیدابوالقاسم؛ مصباح الفقاهه فی المعاملات، جلد ۲، بی تا، صص. ۲۱-۲۰ ↑

1. 1. انصاری، مرتضی؛ کتاب المکاسب المحرمه و البیع و الخیارات، جلد ۳، . ۱۴۱۵ ق، ص. ۹ ↑

1. 1. خویی؛ همان، ص. ۴۰ ↑

1. 1. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ ترمینولوژی حقوق، بنیاد ‌را ستاد، ۱۳۶۳ ، ص. ۶۴۸ ↑

1. 1. همان، ص. ۵۹۹ ↑

1. 1. کاتوزیان، ناصر؛ اموال و مالکیت، میزان، چاپ دهم، ۱۳۸۴ ، ص. ۱۰۶ ↑

1. 1. کاتوزیان، ناصر؛ معاملات معوض عقود تملیکی، شرکت سهامی انتشار، چاپ دهم، ۱۳۸۷ ، ص. ۲۹ ↑

1. 1. امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی، جلد ۱، انتشارات الاسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۷۱ ، صص. ۴۴۸ و ۴۵۱؛ شهیدی، مهدی؛ حقوق مدنی ۶، مجد، چاپ ششم، ۱۳۸۵ ، ص. ۱۴ ↑

1. 1. کاتوزیان، ناصر؛ درس‌هایی از عقود معین، جلد ۱، گنج دانش، چاپ نهم، ۱۳۸۵ ، ص. ۹ ↑

1. 1. جعفر یلنگرودی، محمدجعفر؛ مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد ۲، گنج دانش، ۱۳۷۸ ، ص. ۹۶۲ ↑

1. 1. انصاری؛ همان، صص. ۱۱- ۱۰ ؛ خویی، همان، ص. ۱۰ ↑

1. 1. موسوی خمینی، سیدروح الله؛ کتاب البیع، جلد ۱، مؤسسه تنظیم و نشر آثار اما مخمینی قد س سره، بی تا، ص. ۳۴٫ ↑

1. 1. نراقی، مولی احمد؛ عوائد الایام فی بیان قواعد الاحکام و مهمات مسائل الحلال و الحرام، انتشارت دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۴۱۷ ، صص. ۱۱۲-۱۱۱ ↑

1. 1. – طباطبایی، سید محمد صادق؛ کیانی، عباس، ۱۳۹۳، تبیین ماهیت حقوقی قرارداد پیش فروش ساختمان، مجله حقوقی دادگستری ، سال هفتاد و هشتم ، شماره هشتاد ‌و پنجم، ص ۴۷ ↑

1. 1. دکتر صبحی محمصائی، النظریه العامه للموجبات و العقود فی الشریعه اسلامیه ؛بیروت چاپ سوم، دارالعلم. ↑

1. 1. «لا تبع مالیس عندک» ↑

1. 1. از آن تعبیر به [[بیع اشیاء مستقبله]] می‌کنند. ↑

1. 1. – کاتوزیان؛ معاملات معوض عقود تملیکی، همان، ص ۵۶٫ ↑

1. 1. – شهیدی؛ همان، ص. ↑

1. 1. – شهیدی، مهدی؛ «اندیشه‌های حقوقی»، در: مجموعه مقالات حقوقی، مجد، چاپ دوم، ۱۳۸۷، ص ۲۶٫ ↑

1. 1. – کاتوزیان، ناصر؛ نظریه عمومی تعهدات، میزان، چاپ پنجم، ۱۳۸۹ ، ص ۴۹ ↑

1. 1. – لطفیان، حسین؛ قولنامه، ماهیت و آثار، انتشارات روزنامۀ رسمی، چاپ دوم، ۱۳۷۱، ص ۲۲ ↑

1. 1. – شهیدی، مهدی؛ تشکیل قراردادها، مجد، چاپ هفتم، ۱۳۸۸، ص ۱۱۸٫ ↑

1. 1. – قنواتی، جلیل؛ و دیگران؛ زیر نظر سیدمصطفی محقق داماد، حقوق قراردادها در فقه امامیه، جلد اول، سمت، ۱۳۷۹، ص ۱۶۱٫ ↑

1. 1. – شهیدی؛ همان، ص ۸۷ ↑

1. 1. – شیخ طوسی، ابوجعفر؛ المبسوط فی فقه الامامیه، جلد ۲، المکتبه المرتضویه لاحیاء الاثارالجعفریه، چاپ سوم، ۱۳۸۷ ، ص. ۷۷ ؛ ابن براج ، قاضی؛ المهذب، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۰۶ ، جلد ۱، ص. ۳۵۲ ؛ علامه حلّی، حسن بن یوسف؛ قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ ، جلد ۲، ص. ۶۸ : همو، : تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، مؤسسه امام صادق علیه السلام، ۱۴۲۰ ، جلد ۲، ص. ۲۹۱ همو، تذکره الفقهاء، مؤسسه آل البیت علیه السلام، بی تا، جلد ۱۱ ، ص. ۷۸ ؛ شهید ثانی، زین الدین؛ فوائد القواعد، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۴۱۹ ، ص. ۶۱۵ ؛ و محقق کرکی، علی؛ جامع المقاصد فی شرح القواعد، جلد ۴، مؤسسه آل البیت علیه السلام، چاپ دوم، ۱۴۱۴ ، ص ۳۰۲٫ ↑

1. 1. – اصفهانی (کمپانی)، محمدحسین؛ حاشیه کتاب المکاسب، انوار الهدی، جلد ۴، . ۱۴۱۸ ، ص. ۴۲۷٫ ↑

1. 1. – علامه حلّی، حسن بن یوسف؛ مختلف الشیعه فی الحکام الشریعه، جلد ۵، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، ۱۴۱۳، صص ۷۳-۷۴ ↑

1. 1. – همان، ص ۷۴٫ ↑

1. 1. – علامه حلّی؛ تذکره الفقهاء، مؤسسه آل البیت علیه السلام، جلد ۱۱ ، بی تا، ص ۷۹٫ ↑

1. 1. – یزدی، سیدمحمدکاظم؛ حاشیه المکاسب، مؤسسه اسماعیلیان، ۱۴۱۰ ، جلد ۲، ص ۶۵٫ ↑

1. 1. – محق قکرکی؛ پیشین، شهید ثانی؛ پیشین. ↑

1. 1. – اصفهانی(کمپانی)؛ پیشین، ص. ۴۲ ↑

1. 1. – کاشف الغطاء، محمدحسین؛ وجیزه الاحکام، مؤسسه کاشف الغطاء، جلد ۳، چاپ دوم، ۱۳۶۶ ، ص. ۱۸ ↑

1. 1. – . کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها، جلد ۳، شرکت سهامی انتشار، چاپ پنجم، ۱۳۸۷ ، صص. ۱۱۲-۱۱۴ ↑

1. 1. – شهیدی، مهدی؛ حقوق مدنی، شروط ضمن عقد، مجد، چاپ دوم، ۱۳۸۷ ، ص ۲۵٫ ↑

1. 1. – موسوی خمینی، سیدروح الله؛ تحریرالوسیله، جلد ۱، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، بی تا، ص ۵۴۹٫ ↑

1. 1. – پیرهادی، محمدرضا؛ انتقال مالکیت در عقد بیع، انتشارات شالیزه، ۱۳۸۶ ، صص ۱۳۰-۱۳۳٫ ↑

در شرایطی که آسیب روانی ادامه یابد فعالیت لوکوس سرولئوس زیاد شده و میزان زیادی از نورآدرنالین در شرایطی ترشح می شود که خطری وجود ندارد، اما فرد تصور می‌کند که آسیب روانی در شرف وقوع است. فعالیت هیپوتالاموس زیاد می شود، جهت ترشح عامل رها کننده کورتیکوتروپین به غده هیپوفیز علامت می‌دهد و به بدن اعلام شرایط اضطراری می شود، شرایطی که وجود ندارد. علایم برانگیزاننده ی آمیگدال مراکزی را در کورتکس وادار به ترشح اندورفین^[۱۲۹] می‌کند. ترشح اندورفین باعث بی حسی و رخوت می شود (ون در کولک، ۱۹۹۴). در واقع قشر تازه ی مخ از این حلقه بیرون آمده است و کورتکس پیش پیشانی چپ قادر به قطع فعالیت سیستم های اضطراری نیست (برگمن، ۱۹۹۸).

‌به این علت که سطح نورآدرنالین بالا می‌باشد، فعالیت های GTF و خیزک های زانویی- پس سری پل مغزی کاهش یافته یا قطع می شود. در این شرایط خواب نا به روال مختل شده یا به طور کامل از بین می- رود. اطلاعاتی که باید برای فردایی انطباقی تر پردازش شوند به گونه ای ناقص پردازش می‌شوند. هم چنان که این قضیه برای روزها ادامه پیدا می‌کند، محرومیت از خواب به دنبال می آورد. تعبیر و تفسیرهای شناختی و عاطفی حادثه تحریف می‌شوند. حادثه در آمیگدال قفل شده و از طرفی قشر تازه مخ نیز جهت میانجی گری در دسترس نیست (برگمن، ۱۹۹۸).

راچ^[۱۳۰] و همکاران در مطالعه خود (۱۹۹۶) با به کارگیری توموگرافی نشر پوزیترون^[۱۳۱] به کاوش کالبد شناسی عصبی نشانه های اختلال استرس پس از سانحه با اندازه گیری تغییرات جریان خون مغزی نواحی مربوط ‌به این نشانه ها پرداختند. این مطالعه مستلزم یک طرح درون آزمودنی^[۱۳۲] بود و ‌بنابرین‏ گروه کنترل نداشت. همه ی آزمودنی ها مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه بودند. بررسی خط پایه بیش از هر کاری با ثبت تجارب آزمودنی ها در خصوص تجربه آسیب زا از جمله تجارب آسیب زایی که سبب اختلال استرس پس از سانحه شده بود، انجام شد. بررسی تجارب ثبت شده، افزایش در میزان طبیعی جریان خون منطقه ای در سمت راست لیمبیک، فرالیمبیک و کورتکس بینایی نشان داد. تغییر معناداری در هیپوکامپوس و تالاموس یافت نشد. کاهش جریان خون منطقه ای در بخش زیرین قطعه پیشانی چپ (ناحیه بروکا) و کورتکس گیجگاهی میانی مشاهده شد (برگمن، ۱۹۹۸).

این نتایج بیان می داشت که عواطف مربوط به نشانه های اختلال استرس پس از سانحه از طریق لیمبیک و نواحی پیرامون آن در ‌نیم‌کره راست تغییر می‌کنند. برانگیختگی کورتکس بینایی ممکن است پاسخی به مؤلفه‌ دیداری پدیده تجربه مجدد در اختلال استرس پس از سانحه باشد (برگمن، ۱۹۹۸).

شیفر^[۱۳۳] و همکاران (۱۹۹۷) با بهره گرفتن از نگاره ی الکتریکی مغز با تمرکز بر صوت حاصل از پتانسیل های برانگیخته مطالعه ای را برروی الگوهای برتری جانبی ‌نیم‌کره ای در دو گروه کنترل و گروه آسیب دیده روانی (مورد سو استفاده قرار گرفته) انجام دادند. نتایج در گروه آسیب دیده که فرو نشینی پتانسیل برانگیخته ‌نیم‌کره راست را نشان داد، سبب برتری جانبی قابل توجه موافق با ‌نیم‌کره راست و همایندی(همراهی) کاهش یافته ی عملکرد ‌نیم‌کره چپ در خلال یادآوری خاطرات ناراحت کننده شد. در خلال تکلیف فکر کردن به یک خاطره معمولی (بدون بار عاطفی) پتانسیل های برانگیخته به طور قوی در کورتکس چپ فرونشانده شدند و این علامتی گواه بر بهبود فعالیت کورتکس چپ بود. آزمودنی های گروه کنترل در خلال یادآوری خاطرات ناراحت کننده برتری جانبی معنی داری را نشان ندادند.محققین بیان می- دارند که عملکرد دو ‌نیم‌کره در بیماران قربانی سوء استفاده دوران کودکی با خودمختاری بیشتری صورت می‌گیرد (برگمن، ۱۹۹۸).

تیشر^[۱۳۴] و همکاران (۱۹۹۷) از انسجام نگاره الکتریکی مغز استفاده کردند تا بر روی برتری جانبی پانزده کودک بستری با تاریخچه سوء استفاده جنسی یا بدنی شدید مطالعه کنند. این افراد با داوطلبین سالم همان گروه سنی مقایسه شدند. از انسجام نگاره الکتریکی مغز جهت معلوم ساختن درجه ارتباط بین نواحی مختلف مغز استفاده شد. کودکان قربانی سوء استفاده به صورت معناداری از گروه کنترل متفاوت بودند. آن ها سطوح بالاتر انسجام^[۱۳۵] ‌نیم‌کره چپ و عدم تقارن معکوس^[۱۳۶] را نشان دادند و انسجام ‌نیم‌کره چپ آن ها به صورت معناداری بیشتر از ‌نیم‌کره راست بود. تحلیل های مفصل، این مسئله را مطرح می کرد که انسجام افزایش یافته ی ‌نیم‌کره چپ نشأت گرفته از نقصی در عملکرد بخش قشری چپ است (برگمن، ۱۹۹۸).

نیکوزیا^[۱۳۷] (۱۹۹۴) با تحلیل کمی نگاره الکتریکی مغز مراجعینی که حساسیت زدایی با حرکات چشم و پردازش مجدد را به عنوان یک درمان دریافت کرده بودند، متوجه شد که فعالیت موج پایین تر مغز ذر کورتکس دو ‌نیم‌کره به وضعیت عادی بازگشته است. او بیان داشت که مرحله ارتباط دو ‌نیم‌کره با ناتوانی در بازداری نورآدرنالین درهم گسیخته می شود. نیکوزیا عنوان کرد که میزان بالای نورآدرنالین رها شده در قسمت جلوی مغز در خلال آسیب روانی، علت بازداری خواب نا به روال می‌باشد. او خاطر نشان می‌کند که بررسی ضریب نگاره ی الکتریکی مغز یک بیمار که تحت درمان حساسیت زدایی با حرکات چشم و پردازش مجدد قرار گرفته بود، تقریبا پنج انحراف استاندارد انسجام ضعیف نشان داده است که به لحاظ درون ‌نیم‌کره ای در کمتر از ۹۰ دقیقه از طریق مداخله ی درمانی حساسیت زدایی با حرکات چشم و پردازش مجدد برطرف شد (برگمن، ۱۹۹۸).

کلی^[۱۳۸] (۱۹۹۱) عنوان می‌کند پل مغزی فعالیت مرحله ای را به وجود می آورد که به نظر راهنمایی است که بسیاری از وقایع خواب نا به روال از جمله فعالیت ماهیچه گوش میانی، انقباض عضلات، تغییر در تنفس، ضربان قلب و جریان خون در عروق کرونری و هم چنین حرکات چشم را بر می انگیزاند. در مطالعه ای که اخیراً صورت گرفته ون در کولک و همکارانش با به کارگیری توموگرافی نشر تک فوتون، بررسی هایی را جهت تعیین کالبد شناسی عصبی میانجی در عواطف آسیب زا و اثرات سه جلسه درمان حساسیت زدایی با حرکات چشم و پردازش مجدد صورت گرفت. نتیجه این بود که بعد از سه جلسه درمان، قشر پیشین شکنج سنگولا افزایش فعالین دوسویه نشان داد. این افزایش فعالیت در قطعه پیش پیشانی هم به چشم می- خورد (برگمن، ۱۹۹۸).

با توجه ‌به این واقعیت که مطالعه مذکور فاقد گروه کنترل بود و در آن فقط شش آزمودنی مورد بررسی قرار گرفتند، نتایج حاصله باید به عنوان یافته های مقدماتی در نظر گرفته شوند (ون درکولک، ۱۹۹۷؛ به نقل از نیرومندی، ۱۳۸۷).

به نظر می‌رسد آن چه حساسیت زدایی با حرکات چشم و پردازش مجدد انجام می‌دهد، تصحیح عدم تقارن قابل توجه در برتری جانبی مشخص شده با افزایش فعالیت ناحیه پیش پیشانی است، که این برتری جانبی ممکن است از طریق برانگیختگی جانبی افزایش یافته قشر پیشین سینگولا بیشتر تصحیح شود. به عبارت دیگر باید یک تمایز واقع گرایانه تر را بین تهدید واقعی و ادراک شده تسهیل کرده و کاهشی را در گوش به زنگی^[۱۳۹] به همراه داشته باشد. حساسیت زدایی با حرکات چشم و پردازش مجدد، در مجموع به تدریج قابلیت عمل قسمت های بالاتر مغز جهت لغو درون داد ساختارهای لیمبیک مسئول در ارزیابی اولیه درجه تهدید ایجاد شده به وسیله محرک های وارده را فراهم می‌کند (برگمن، ۱۹۹۸).

۲-۱۰-مراحل حساسیت زدایی با حرکات چشم و پردازش مجدد (EMDR)

۲-۱۰-۴- نامزد شدن برای تصدی یکی ازپستهای مهم کودتا

این جرم درماده۱۸۸قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۷۰پیش بینی شده است. مطابق این ماده هرکس درطرح براندازی حکومت اسلامی خود را نامزد یکی از پستهای حساس حکومت کودتا نماید ونامزدی اودرتحقق کودتا به نحوی ‌موثر باشد محارب ومفسد فی الارض است.

فرد مشمول این ماده درطرح براندازی شرکت نداشته بلکه صرفا قبول ‌کرده‌است که درصورت پیروزشدن کودتاچیان یکی ازپستهای حساس حکومت کودتا را قبول نماید. برای شمول این ماده نسبت به فرد، علاوه بر اینکه پست مورد نظر بایدعرفاً حساس تلقی شود، این نامزد باید به دلایلی مثل ذی نفوذ یا محبوب بودن نامزد دربین همه یا بخشی ازمردم، درتحقق کودتا به نحوی ‌موثر باشد.

برخلاف جرم طرح براندازی حکومت اسلامی که قانونگذاراشاره به فرد یا گروه کرده در این ماده فقط کلمه “هرکس” رابه کاربرده است. پس هرکس اعم ازفرد یا گروه است. وشامل افرادی می شود که دارای مسئولیت کیفری می‌باشند. وحکم ماده نمی تواند افرادی راکه ازنظرمقررات کشوری به علت صغرسن ویا نقص قوای عقلی ویا محکومیت به جرائم خاص ویا کسانی که به موجب حکم دادگاه به محرومیت از حقوق اجتماعی محروم شده اند، دربرگیرد.

مراد ازکودتا سوءاستفاده ‌از قدرت ‌و تجاوز به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و واژگون ساختن حکومت و دراختیارگرفتن قدرت به وسیله قوای نظامی است که معمولاً به سرکردگی و رهبری یکی از مقامات مهم نظامی صورت می‌گیرد. ( پیمانی،۶۰:۱۳۷۴)

کسیکه خود را جهت طرح براندازی حکومت اسلامی نامزد پست مهمی می‌کند، باید وجود او درتحقق جرم کاملاً ‌موثر باشد. بدین معنی که دیگران بدانند که چه شخصی رهبری ومسئولیت آن ها را برعهده خواهد گرفت که این را دادگاه رسیدگی کننده با درنظرگرفتن شخصیت سیاسی،اجتماعی، سوابق وفعالیت مبارزاتی و وجهه و اعتبار نامزد، مؤثر بودن یا نبودن اقدام وی را مشخص می‌کند.

جهت تحقق این جرم علاوه برعمد عام مرتکب، دایربرقصد خیانت به کشور، ازطریق نامزدی جهت عهده دارشدن یکی ازمشاغل حساس درکودتا، وجود احراز قصد خاص مرتکب نیزضروری است. که قصد خاص مرتکب موثربودن نامزدی شخص درتحقق کودتا است.

البته مصادیق دیگری هم از جمله ماده ۵۱، ۶۳،۶۱ و۶۵ قانون مجازات نیروهای مسلح از دیگرموارد مفروض محاربه است که در جای خود قابل بحث بوده ولی به اهم آن اشاره گردید .

‌بنابرین‏ گاهی قانون‌گذار ‌از برخی از ضوابط واصول جزایی عدول می‌کند ومجازاتی که جرم را برای جرم دیگر بدون وجود رابطه علیت میان آن دو جرم و بدون توجه به متناسب جرم ومجازات به کارمی گیرد. برخی از جرائم درحکم محاربه محسوب گشته اند و یا در شرایطی می‌توانند چنین محسوب شوند. در حالی که هیچ ارتباطی با سلاح ودست به اسلحه ندارند. این جرم درقوانین مختلف پیش‌بینی شده است.

فصل سوم

جرم سیاسی و بغی در فقه و حقوق ایران

۳- جرم سیاسی و بغی در فقه و حقوق ایران

جرم سیاسی به هر عمل مجرمانه‌ای اطلاق می‌شود که انگیزه ارتکاب آن سرنگونی نظام سیاسی و اجتماعی و اختلال در مدیریت سیاسی و صدمه به زمام‌داری کشور باشد این جرم ممکن است به تنهایی و یا همراه جرایم عمومی، اجتماعی و امنیتی ارتکاب یابد در اصل ۱۶۸ قانون اساسی از جرم سیاسی اسم برده شده ولی تعریف آن بر عهده قوانین عادی گذاشته شده است.

دراصطلاح فقهی جرم سیاسی یابغی به عملی گویند که گروهی از مسلمانان که تشکیلات قوی دارند و از فرمان و اطاعت ولی امر مسلمین در اثر شبهاتی بی‌اساس که برای آنان به وجود آمده، خارج گردیده با قصد و اختیار اقداماتی راانجام دهند خواه عمل از راه فساد فی الارض و محاربه و یا از راه جاسوسی برای دولت‌های اجنبی و یا جنگ مسلحانه با حکومت اسلامی و یا امور دیگر صورت گیرد.

جرایم سیاسی اصولاً به عنوان جرایم ضد امنیت کشور به شمار می‌آیند و با ارتکاب آن امنیت کشور مورد تهدید قرار می‌گیرد و در برخی از موارد هدف مرتکبین تغییر نهادها و سازمان‌های متشکل کشور است و مرتکبین این جرایم با توجه به اعتقادات خویش دارای انگیزه های آرمانی می‌باشند و عمل خویش را نوعی عمل قهرمانانه می‌دانند. این اعمال بر علیه امنیت کشور با دارا بودن دو شرط اساسی ذیل جرم تلقی نمی‌شوند:

الف ) عدم مشروعیت نظام حاکم از دیدگاه واعتقادمردم.

ب ) همراهی اکثریت مردم جامعه با مرتکبین این اعمال. ( نجف‌پور ، ۱۳۹۰ : ۵ )

یکی از مصادیق بارز جرم سیاسی، شورش دربرابر حاکم و حکومت اسلامی، و خروج گروهی از مسلمانان بر امام عادل است، که در فقه، تحت عنوان بغی از آن یاد می‌شود. بغی، یکی از مسائل فقه حکومتی است که فقها در باب جهاد به بررسی آن پرداخته‌اند؛ به نظر می‌رسد، دلیل ذکر آن در باب جهاد، ارتباط مستقیم جنگ با جرم سیاسی باشد. البته حقوق ‌دانان و فقها به‌صراحت قائل ‌به این نیستند که بغی همان جرم سیاسی است و در آن اختلاف‌ نظر دارند؛ ولی با توجه به تعاریفی که فقها از بغی، و حقوق‌دانان از جرم سیاسی ارائه داده‌اند، اگر نتوان گفت که بغی همان جرم سیاسی است و همه مصادیق و شرایط آن را دارا است، دست‌ کم می‌توان گفت که بین آن دو رابطه عموم و خصوص مطلق برقرار است‌؛ به بیان دیگر، بغی مصداق بارز جرم سیاسی، و دربرگیرنده بیشتر احکام جرم سیاسی خواهد بود.

اگرچه بغی در قانون جدید مجازات اسلامی تحت عنوان حدود واقع شده، اما همچنان به شرایط این جرم به‌طورمشخص اشاره‌ای نشده است؛ توبه در خصوص این جرم نیز در نهاد مؤثر و ارزشمند توبه که بیشتر در حدود و حقوق الله پذیرفته شده است، چه در فقه اسلامی و چه در قانون مجازات اسلامی مورد توجه قرار نگرفته است.

علی رغم تفاوتهایی که جرم سیاسی با جرم عمومی در مقام برخورد با متهم یا مجرم سیاسی دارد و با وجود این که سیاسی شمرده شدن یک جرم نوع خاصی از رفتار با مرتکب آن را موجب می شود و آثار و توابع قابل توجهی دارد، تعریف آن واضح و روشن نیست و اینکه قانون اساسی ‌به این نکته تصریح ‌کرده‌است که تعریف « جرم سیاسی » را قانون معین می‌کند، در هیچ یک از متون قانونی نمی توان تعریفی برای جرم سیاسی یافت یا با تمسک به قوانین جزایی جاری ، جرم سیاسی را از جرم عمومی تمیز داد.

این مسئله خاص ما نیست و در بسیاری از نظام های حقوقی دنیا مشاهده می شود، با این وجود تقریبا در همه نظام های حقوقی معاصر به مفهوم جرم سیاسی اشاره شده و طرز برخورد با این نوع جرایم از جرایم عمومی متمایز شده و نوع خاصی از برخورد با متهمان و مجرمان سیاسی در نظر گرفته شده که با طریقه برخورد با سایر مجرمان تفاوت دارد.

۳-۱- ماهیت و مبانی بغی در فقه امامیه و حقوق ایران

« بغی» واژه ای قرآنی و فقهی است به معنای ظلم، فساد و تجاوز از حد و یا حق.