فرضیه پژوهش : مشاوره بر اساس رویکرد شناختی – اجتماعی بر افزایش باورهای خودکارآمدی جانبازان مؤثر است .

اهداف پژوهش :

اهداف علمی عبارتند از : تعیین اثر بخشی مشاوره شغلی با رویکرد شناختی – اجتماعی بندورا بر افزایش

باورهای خودکارآمدی جانبازان .

از اهداف کاربردی این تحقیق می توان به موارد زیر اشاره کرد :

– تدوین برنامه مدون آموزشی بر اساس نظریه شناختی – اجتماعی که بر اساس آن در انواع مختلف مشاوره تحصیلی ٬ شغلی ٬ مشاوره فردی و خانواده ٬ مراکز توان بخشی ٬ و کاریابی استفاده کرد.

– مراکز خدمات رسانی جانبازان ، مشاوران و دست اندرکاران درجهت ایجاد توانمندی وباورهای خودکارآمدی و و بازیابی اعتماد به نفس آن ها، می‌توانند از یافته های تحقیق استفاده کنند .

تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی پژوهش :

باورهای خودکارآمدی :

تعریف نظری :

خودکارآمدی عبارت است از باور فرد درباره قابلیت هایش برای انجام سطوح طرح ریزی شده عملکرد ، پیشرفت و مهار رویدادهایی که در زندگی اش تأثیر بسزایی دارند (بندورا، ۱۹۹۸).

خودکارآمدی اطمینان به توانایی‌های خود در کنترل افکار، احساسات و ‌‌فعالیّت هاست . ‌بنابرین‏ بر عملکرد واقعی افراد ، هیجانات و انتخاب افراد و سرانجام میزان تلاشی که شخص صرف یک فعالیت می‌کند، مؤثر است ( میلتیادو^[۱] و سیونی^[۲]، ۲۰۰۳؛ نقل از آبنیکی ، ۱۳۸۵) .

تعریف عملیاتی :

در پژوهش حاضر منظور از باورهای خود کارآمدی نمره ای است که فرد از طریق اجرای مقیاس خود کارآمدی شرر^[۳] (۱۹۹۲) کسب ‌کرده‌است .

جانباز:

تعریف نظری :

تا پیش از تصویب قانون مربوط به تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان ، تعریف حقوقی مشخصی از مفهوم جانباز وجود نداشت و قانون‌گذار با تعابیری چون معلولین انقلاب ، از کارافتاده و دارای نفص عضو ، مجروحین و ایثارگران از ایشان نام می‌برد تا اینکه در تاریخ ۱۸/ ۲/ ۱۳۶۹ قانون‌گذار در ماده ۲ قانون تسهیلات استخدامی واجتماعی جانبازان، جانباز را تعریف وجایگزین سایر تعابیر می‌کند در این تعریف آمده :

ایثارگرانی که در جریان تکوین و شکوفایی انقلاب اسلامی، در طول جنگ و حفظ و حراست از دستاوردهای ارزشمند آن از تعرض و تجاوز عوامل داخلی و خارجی و یا هر گونه حوادث مستقیم ناشی از آن به اختلالات و ‌نقصان‌های عارضی جسمی و روانی دچار شده و در نتیجه در روند زندگی فردی و اجتماعی با محدودیت‌هایی مواجه باشند و به منظور حمایت از استمرار حرکت حماسی، فرهنگی وعقیدتی وجبران محدودیتهای ناشی از نقصانها و اختلالات عارضی تحت پوشش بنیاد قرار گرفته یا می گیرند^[۴].

تعریف عملیاتی :

اصطلاح جانباز در این تحقیق به افرادی اطلاق می‌گردد که درصد از کارافتادگی آن ها به تشخیص کمسیون پزشکی بیش از ۲۵ درصد تا ۷۰ درصد بوده است .

درصد جانبازی : ” عبارت است از میزان عدم توانایی جسمی و روانی جانباز که” توسط کمسیون پزشکی تعیین درصد بنیاد “، مشخص و برحسب مورد تجدید نظر خواهد شد و در ” بنیاد جانبازان انقلاب اسلامی ” پرونده دارد .^[۵]

لازم به ذکر است که در تحقیق حاضر هرجا صحبت از معلول و جانباز می شود منظور جانباز جسمی است .

مقدمه

این فصل شامل سه بخش با عنوان مبانی نظری پژوهش علاوه برتوضیحاتی درباره جانبازان و بیان مسائل و مشکلات آنان به ذکرمختصر اقداماتی که در ایران درراستای کمک به آن ها ارائه شده ، می پردازد. بخش دوم به معرفی نظریه شناختی – اجتماعی بندورا^[۶] و ساختار آن ، تشریح مفهوم باورهای خودکارآمدی^[۷] و ابعاد روان شناختی آن پرداخته است . پس از تبیین زیربنای نظری پژوهش ، ادبیات تحقیق دربارۀ هر یک از متغیرها بیان شده است . در بخش سوم، سوابق پژوهشی و مهمترین تحقیقات انجام شده ای که از روابط مفروض در این پژوهش حمایت می‌کند ارائه می‌گردد .

جنگ

آرامش ، امنیت و رفاه اجتماعی از نیازهای ذاتی انسان و ارمغانی ارزنده برای بشریت است . اما همواره زیاده خواهی بشرموجب شده که این آرامش به نزاع منتهی شود . لذا جنگ یکی از مهمترین پدیده‌های اجتماعی است که از آغاز پیدایش انسان همراه و هم زاد او بوده است و انسان‌ها همیشه با این پدیده شوم دست و پنجه نرم کرده‌اند. به گونه ای که می توان ادعا کرد ، صلح حالتی زودگذرو موقت و جنگ، پدیده ای دائمی ‌و همیشگی در تاریخ جامعه بشری است و مدت زمانی که انسان‌ها در صلح به سر برده اند به مراتب کمتر از زمانی بوده است که انسان‌ها درگیر جنگ و خونریزی بوده اند. به همین خاطرجنگ به عنوان قدیمی ترین و ابتدایی ترین وسیله حل اختلاف ، تداوم خود را ازدیر باز تا کنون حفظ ‌کرده‌است به نحوی که در قرن بیستم که حتی آن راعصر شکوفایی تمدن بشری می‌نامند نه تنها از شدت و تعداد جنگها کاسته نشد ، بلکه خونین ترین و پرتلفات ترین نزاع های تاریخ بشری در همین قرن رخ داده است. این درحالی است که علی‌رغم تأسیس جامعه ملل ، سازمان ملل متحد، دیوان دادگستری ، دیوان داوری لاهه ، کنوانسیون های مختلف برای وضع قوانین و مقررات متعدد، هنوز به جنگ به عنوان یکی از عوامل مؤثر فیصله دادن به اختلافات و منازعات نگریسته می شود. صرفنظر از علت وقوع جنگ و تحمیل زیان های سنگین جانی و مالی برطرفین درگیر، واقیت تلخ ‌و انکار ناپذیری که در بسیاری از موارد جبران آن ها دشوار و غیرممکن است مصدومین جسمی و روانی است (بخشی زاده ، ۱۳۸۴) .

جنگ ضایعات و صدمات فیزیکی ، خسارت اقتصادی و عوارض نامطلوب عصبی و روانی به بارمی آورد که تا سالیان دراز ممکن است تداوم یابد . از عوارض هر جنگی مشکلات جسمی و روانی است که برای افرادی که به طور مستقیم یا غیرمستقم در صحنه جنگ حضور دارند ، به وجود می‌آید . گذشته از محرومیتهای جسمی که منجر به نقص عضو می‌گردد ، جراحات روانی تا مدت‌ها پس از جنگ گریبانگیر صدمه دیدگان خواهد بود (رضایی ، ۱۳۷۶) .

معلولیت:

به استناد این تبصره در دو وضعیت نوبت به پرداخت قیمت آن می‌رسد :

۱- وقتی طرفین تراضی به پرداخت قیمت یکی از امور ششگانه نمایند : چون انتخاب نوع دیه بر عهده جانی است ، چنانچه نامبرده مایل به پرداخت قیمت یکی از انواع دیات مذکور در ماده ۲۹۷ باشد و ولی دم به دریافت قیمت رضایت دهد ، قیمت احراز امور ششگانه تقویم و پرداخت می‌گردد :

سؤالی که مطرح می شود این است که در اینجا ملاک تقویم قیمت دیه چیست ؟ ^[۵۹]

آیا بر اساس قیمت زمان صدور حکم یا روز پرداخت ( یوم الاداء ) می بایست محاسبه نمود و یا بنا بر بوافق و تراضی طرفین می توان هر قیمتی را در نظر گرفت . بدیهی است در صورتی که راجع به میزان قیمت نیز طرفین به توافق برسند بحث چگونگی محاسبه قیمت بر اساس زمان صدور حکم یا یوم الاداء منتفی است و طرفین به هر مقدار که توافق کرده باشند پرداخت همان مقدار کفایت می‌کند و اما اگر ولی دم و قاتل صرفاً به پرداخت قیمت یکی از انواع دیات مذکور در ماده ۲۹۷ تراضی کرده و ‌در مورد مقدار و میزان آن توافق نداشته باشند ، قانون‌گذار ملاک خاصی را پیش‌بینی نکرده است و محاکم و دوایر اجرای احکام به استناد بخشنامه های صادره ملاک را قیمت زمان صدور حکم دانسته و پس از تقویم به همان میزان از طرف جانی پرداخت می‌گردد ، در حالی که بیشتر فقها ملاک را قیمت یوم الاداء می دانند . مع الوصف چون فقها در خصوص ملاک پرداخت قیمت دیه وحدت و اتفاق نظر نداشته و بخشنامه های صادره از مسئولین قضایی نیز نمی تواند اعتبار و قدرت قانون را داشته باشد ، دادگستریها معمولاً به لحاظ فقد قانون ، ناگزیر به اجرای بخشنامه های صادره بوده و بعضاً نیز با تردید به آن ها عمل می‌کنند .

۲- استثناء دومی که بر اصل مذکور در ماده ۲۹۷ ( انتخاب یکی از اعیان ششگانه ) وارد شده است (( تعذر همه اصول مذبور می‌باشد که در این حالت قیمت یکی از آن ها پرداخت می شود ، چنان که گفته شد در اینجا منظور تعذر عرفی است ، یعنی چنانچه جانی عرفاً نتواند هیچ یک از اصول موصوف را تهیه کند ، می بایست قیمت احد از آن ها را پرداخت نماید . در بحث پرداخت قیمت ، مطالب مذکور دربند ۱ مطرح است که از تکرار آن ها خود داری می شود تا قبل از سال ۱۳۷۴ و صدور بخشنامه از قوه قضائیه که مبتنی بر نظریه فقهی حضرت آیت الله خامنه ای بود ، در انتخاب یکی از انواع دیه ، به لحاظ اینکه درهم از ارزش کمتری نسبت به سایر انواع دیات برخوردار بود ، جانی آن را انتخاب می نمود و در مرحله اجرا چون غالباً تهیه درهم مشکل بود و بعضاً اولیاء دم عین درهم را مطالبه می‌کردند و در صورت تراضی هم قیمت احدی در سراسر کشور مشخص نبود ، دوایر اجرای احکام با مشکل مواجه بودند . بعد از آن به استناد نظریه رهبر معظم انقلاب بدین مضمون نقدین ( درهم و دینار ) قیمت زمان احشام ثلاثه ( گاو ، گوسفند ، شتر ) بوده و حله نیز به خاطر تردیدی که موضوعاً و حکماً در باب آن وجود دارد از محدودۀ محاسبه خارج است و جانی از ابتدا مخیر است در پرداخت یکی از سه قسم احشام یا قیمت آن ها . درهم و دینار و حله از زمره اعیان ششگانه خارج شده و انواع دیات تنها در سه قسم ( احشام ثلاثه ) یا قیمت آن ها خلاصه گردید .

بر اساس این نظریه ، وزارت دادگستری به منظور تعیین و تثبیت نرخ دیه با بهره گرفتن از نظر هیئت کارشناسان قیمت سوقیه احشام را ابتدا هر شش ماه یکبار و بعد هر یک سال یک بار تعیین و مراتب را به صورت بخشنامه به دادگستریهای سراسر کشور ابلاغ نمود .

حال که جانی از ابتدا در انتخاب یکی از احشام ثلاثه یا قیمت آن ها اختیار دارد ، چنانچه عین یکی از احشام را ( فرضاً شتر ) انتخاب کند و در موقع اجرای حکم بخواهد قیمت را بپردازد ، همان طور که در نامه ^[۶۰] ریاست قوه قضائیه به رهبر انقلاب به آن اشاره شده است ، می بایست قیمت روز پرداخت را بپردازد و بر این مبنا می‌تواند نظریه آن دسته از فقها را که ملاک ، را قیمت یوم الاداء می دانند ، حمل بر این مورد خاص نمود . نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد این است که ، ملاک قرار دادن قیمت زمان صدور حکم در بخشنامه های قوه قضائیه به آن اشاره شده است و مبنای محاسبه قیمت اعیان مورد نظر در ماده ۲۹۷ می‌باشد ، مبتنی بر استدلال درستی نیست .

نظر ریاست قوه قضائیه در ضمن شماره ۱۴۸۵/۷۶/۱ – ۱۶/۲/۱۳۷۶ معاونت اجرایی آن زمان ‌به این شرح آمده است :

( دیه بر اساس همان قیمت زمان صدور حکم است که بر ذمه طرف استقرار یافته است ….) .نباید این مطلب را مد نظر قرار نداد که زمان اشتغال ذمه جانی زمان ارتکاب جرم است مع الوصف به نظر می‌رسد که قوه قضائیه ظاهراًً برای رعایت پاره ای مصالح ، حالت بینابین را مد نظر قرار داده است ، ( نه قیمت زمان وقوع جرم و نه قیمت یوم الاداء ، بلکه قیمت زمان صدور حکم ) . لازم به ذکر است که در اصلاح قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در باب مقادیر ، در مادۀ ۵۴۹ به استفتاء شده از مقام رهبری اشاره ‌کرده‌است و آن را ملاک دیه کامل قرار داده است ^[۶۱].

اما از نظر قوانین بیمه ای کشور ، نرخ دیه بر اساس سال پایان رسیدگی به پرونده قضایی حوادث یا تصادف ، محاسبه می شود و دارندگان وسایل نقلیه موتوری باید پوشش بیمه ای کامل داشته باشند . رسیدگی به پرونده های تصادفات حداقل نیمی از این پرونده ها که منجر به فوت چه جرح از سال دوم و بعد از آن به پایان می‌رسد و یکی از راه ها برای کاهش مشکلات مالی خرید پوشش مازاد بیمه ای است . همان‌ طور که در بالا گفته شد ، ملاک پرداخت دیه بر اساس رویه قضایی کشور زمان صدور حکم قطعی است که به طور طبیعی نرخ دیه بیشتر از سال‌های قبل از صدور حکم قطعی است .شاید بتوان گفت که ملاک قرار ندادن زمان وقوع تصادف یک علت آن اطاله دادرسی است و از طرف دیگر ممکن است که در یک تصادف یک یا چند نفر زخمی یا دچار نقص عضو شوند و قاضی مجبور باشد تا زمان درمان کامل افراد پرونده را باز نگه دارد تا میزان دیه آن ها معین شود .

حال اگر فردی که مسئول پرداخت خسارت است سقف مورد نظر پوشش بیمه ای نداشته باشد باید مازاد آن را خودش پرداخت کند ^[۶۲].

ب – نحوه محاسبه دیه در ماه های حرام :

توسعه و کاربرد موارد محتوی ، به یکی از مهمترین نقش های اساتید چه در آموزش از راه دور و چه آموزش کلاسی تبدیل شده است.

این مواد یادگیری به نحو خودکار توسط دیگر عوامل محتوایی ، به داده های نوظهور و جدید و دیگر حس گرهای محیطی و نتایج پژوهشی به روز، تبدیل می‌گردند.

همچنین برخی دیگر از عوامل محتوایی قادرند، فعالیت های تحقیقی اساتید پژوهشگر را تحت نظارت قرار داده و گزارش های آن را ارسال نمایند و ‌به این ترتیب نوعی محتوای جدید را به طور اتوماتیک وار خلق کنند که می‌توانند دانشجویان را در فرایند پژوهش مداخله داده و با آن آشنا نماید.

تعامل اساتید با اساتید :

وجود شبکه های چند رسانه ای فراوان و کم هزینه باعث شده است، تا فرصت های بی نظیری برای تعامل اساتید به وجود آید . مسائل امنیتی و هزینه های بالای مسافرت سبب شده است تا کوشش هایی در جهت یافتن راه های کم هزینه که بتوانند اساتید را به بهترین وجه در تعاملات کیفی درگیر نموده و در عین حال مسافرت های فیزیکی را به حداقل برسانند، صورت گیرد. از طرفی تکنولوژی های ارتباط همتایان با همتایان که جهت حمایت از تبادل پرونده ها ، همایش های متنی و صوتی ، و هماهنگی تقویمی شکل گرفته اند، بسیار مورد توجه واقع شده و عنصر جدیدی از تعاملات اساتید با اساتید را که دیگر به یک خدمت دهنده مرکز شبکه وابسته نیستند، نوید می‌دهد. این گونه تعاملات بین اساتید، پایه و اساس نوعی سازمان یادگیری را در نهاد آموزش شکل می‌دهد.

تعامل محتوی با محتوی :

می‌توانیم دوره ای را تصور نماییم که در آن ، محتوی قادر است به نحو خودکار دروندادهای حسی مختلف را اخذ نموده و خود را به روز در آورد و پس از آنکه تغییرات به وجود آمده در آن به حد قابل قبولی رسیدند ، اساتید و دانشجویان را مطلع سازد. بارزترین نمونه این امر، موتورهای جستجوی اینترنتی هستند که مداوما شبکه های مختلف را جستجو نموده و نتایج اکتشافات خود را به پایگاه های مرکزی داده ها ارسال می‌کنند . در آینده ای نه چندان دور ، اساتید منابع یادگیری را خلق نموده و به کار خواهند بست که قادرند از طریق تعامل با دیگر عوامل و برنامه های هوشمند ، مداوما وضعیت خود را بهبود بخشند .(زارعی زوارکی،۱۳۸۴)

بخش سوم طراحی آموزش مجازی

ویژگی های اصلی در سیستم آموزش مجازی:

ویژگی های اصلی آموزش مجازی که باید طراحی شوند عبارتنداز :

1. 1. انگیزه یادگیرنده

1. 1. رابط یادگیرنده

1. 1. ساختار محتوی و ترتبیب آن ها

1. 1. پیمایش

1. تعامل

• انگیزه یادگیرنده

ایجاد انگیزه در یاد گیرنده ،به عنوان مهم ترین عامل در همه نوع آموزش به خصوص در آموزش مجازی به حساب می‌آید .انگیزه به عنوان درگاه ورودی یادگیری،باعث حضور ما در محافل آموزشی می شود و قدم های ما را برای یادگیری تعیین می‌کند . اگر انگیزه باشد ،از تمام امکانات و منابع آموزشی استفاده خواهیم کرد تا به اهدافمان برسیم. انگیزه باعث پایداری در رسیدن به اهدافمان می شود،در نتیجه انگیزه برای یادگیری، ضروری است . یکی از عوامل مؤثر در موفقیت آموزش مجازی ایجاد انگیزه درفرد یادگیرنده است .چراکه شخصی کردن اطلاعات در آموزش باعث افزایش علاقه یادگیرنده به تکالیف محوله می شود و سازمان و نظم درونی موضوع را افزایش می‌دهد.(بیر^[۴۲]،۱۹۹۱)

پژوهش های انجام شده، نشان می‌دهند که افراد دارای انگیزه پیشرفت در انجام کار از جمله یادگیری بر افرادی که این انگیزه بی بهره اند پیشی می گیرند.و این انگیزش یادگیرندگان برای یادگیری بیشتر و نهایتاً موفقیت تحصیلی،از کارکردهای محیط های مجازی برای نظام آموزش است.(ابراهیم آبادی،۱۳۸۷)

در بحث پیرامون انگیزش درونی و بیرونی، تحقیقات نشان داده است دانش آموزانی که از درون و به وسیله عامل های درونی برانگیخته می‌شوند،نسبت به دانش آموزانی که با پاداش های بیرونی برانگیخته می‌شوند،پشتکار بیشتری در انجام فعالیت هایشان نشان می‌دهند،توانایی بیشتری جهت سازگاری شناختی از خود نشان می‌دهند و پیامد های تحصیلی بهتری دارند.(ولترز،^[۴۳]۱۹۹۸)

• رابط یاد گیرنده

ایجاد یک رابط کاربر به خودی خود کار مشکلی است . هر کسی که از کامپیوتر استفاده می‌کند می‌داند که برای استفاده از حتی برخی از نرم افزارهای معروف باید بعضی چیزهای غیرمعقول را پذیرفت .

برای استفاده راحت تر و با بهره وری بالاتر به رابط هایی نیاز داریم که به علت و نحوه استفاده از یک کامپیوتر مربوط باشد . طراحان محصولات دائم به دنبال کارایی و سادگی رابط ها در سیستم آموزش مجازی هستند . این کار بسیار سخت تر از آن است که تصور می شود .

اثرات طراحی رابط ضعیف: طراحی رابط ضعیف به طرق مختلف باعث کاهش تاثیر آموزش مجازی می شود . یک رابط ضعیف می‌تواند متن را غیر قابل خواندن و تصاویر را بی اثر سازد،مقایسه را دشوار سازد ،باعث کندی تعامل گردد،بازخورد را ضعیف کند،باعث ناامیدی و از بین رفتن انگیزه شودو…

• ساختار محتوی و ترتیب آن

اساس یک طرح آموزشی” تعریف آنچه اتفاق می افتد و چگونه و کی اتفاق می افتد”، معمولا متمرکز بر محتوی است . یعنی چه متنی را در بر بگیرد و چگونه از آن استفاده کند.

محتوی چیست؟ در زیر تعاریف مختلفی از محتوی آورده شده است.

• • مبنتی بر اطلاعات : محتوی همه اطلاعات است مانندحقایق و همه مفاهیمی که باید یاد گرفته شوند .

• • مبتنی بر هدف : محتوی مجموعه ای از اهداف یادگیری است که خروجی های رفتاری را مشخص می‌کند .

• • مبتنی بر رسانه : محتوی تمامی متن ها و شکل های ویدیوئی و عناصر دیگر یک سیستم آموزشی است .

• مبتنی بر تجربه: محتوای مجموع تمامی عناصر آموزشی یک سیستم یادگیری است که شامل اهداف یادگیری تعاملات و فعالیت های آزمونی می‌باشد.

عموماً گرایش ‌به این سمت است که بر روی محتوی تمرکز نمود و کیفیت آموزش را با اینکه چگونه اطلاعات به صورت کامل ارائه می شود ،ارزیابی کرد . اگر محتوی در آموزش مجازی مناسب نباشد باعث می شود که فرد یادگیرنده به سرعت خسته شود و دوره آموزشی را ترک کند.

• پیمایش

ما نمی توانیم همه محتوای یک دوره آموزشی را یکجا روی صفحه نمایش ببینیم.در این سیستم به راحتی نمی توان فهمید که حجم مطالب کم یا زیاد یا متوسط است . در سیستم های آموزش مجازی استاندارد مشخصی نیز وجود ندارد و هر بار که یادگیرنده با یک سیستم آموزشی جدید رو به رو می شود، باید وقت زیادی را صرف تحلیل و شناسایی محیط کاری سیستم کند. ساختار پیمایش در آموزش مجازی اهداف زیادی دارد . برای همین منظور بسیاری از سیستم های آموزش مجازی، وقت زیادی را مستقیماً صرف قوت نحوه پیمایش خود می‌کنند . ارائه مدل پیمایش صحیح ، تمامی امکانات لازم را به نحوی در اختیار یادگیرندگان قرار می‌دهد که آن ها همانند دنیای واقعی احساس می‌کنند که می‌توانند کارهای زیادی را انجام دهند . پیمایش در کاربردهای آموزش مجازی می‌تواند خدمات با ارزش زیادی را فراهم سازد مانند :

در واقع می توان گفت که بسیاری از فنون مورد استفاده درمان گر رفتاری، در درمان منطقی-هیجانی نیز مورد استفاده قرار می گیرند. البته باید در نظر داشت که هدف درمان گران معتقد به درمان منطقی- هیجانی از آن جهت با مقاصد درمان گران رفتاری متفاوت است که از فنون رفتاری استفاده می‌کنند. فنون رفتاری عبارتند از: تکلیف خانه، غرقه سازی، حساسیت زدایی موجود زنده(مددجو)، جریمه کردن، آموزش مهارت ،تمرین و تقویت شناخت های مثبت،حواس پرتی، کتاب شناسی(ساعتچی،۱۳۷۴).

بخش سوم:

افکار خود آیند منفی

• 1. افکار خودآیند منفی

بهباورالیسوقتیحادثهیفعال کنندهایبرایفردرخ می‌دهد،اوبراساستمایلاتذاتیخودممکناستدوبرداشتمتفاوتومتضادازآنحادثه داشتهباشد: یکیافکار،وباورهایمنطقیوعقلانیودیگریافکار،باورهاوبرداشتهایغیر عقلانیوغیرمنطقی. درحالتیکهفردتابعافکاروباورهایمنطقیباشد،بهپیامدهایمنطقی دستخواهدیافتوشخصیتسالمیخواهدداشت.درحالتیکهفردتابعودستخوشافکارو باورهایغیرمنطقیوغیرعقلانیباشد،باپیامدهایغیرمنطقیمواجهخواهدشدودراینحالت اوفردیاستمضطربوغیرعادیکهشخصیتناسالمیدارد. در واقع،وقتیکهحادثهی نامطبوعیرخمیدهدوفرداحساساضطرابوتشویشمیکند،درنظامباورهایش،خودرابهدو چیزکاملاًمتفاوتومتضادمتقاعدمیسازدویکیازآنهارادرپیشمیگیردکهمسلماًهمان افکارغیرعقلانی اشاست. بی توجهی به چنین افکار و باورهایی تبعات زیان بار فراوانی می‌تواند داشته باشد. اول اینکه این نوع باورها با پیامدهای بهداشت روانی و عمومی نظیر اضطراب، افسردگی، شکایت جسمانی و باورهای غیرمنطقی رابطه داشته باشد. بی توجهی تحقیقاتی به آن نیز موجب هزینه ها و خسارت های زیادی در سطح جامعه می‌گردد(گل پرور و همکاران،۱۳۸۶).

افکار خودآیند^[۳۵] ، تصاویر یا شناخت هایی است که به عنوان نتیجه ای از طرحواره ی شناختی یا باور بنیادینی که در موقعیت خاصی فعال می شود، توسط فرد گزارش می شود(بک^[۳۶]،۱۹۶۷). این تصاویر و افکار، منعکس کننده ی معنایی است که فرد به موقعیتی خاص می‌دهد. وبا پاسخ هیجانی و رفتاری به آن موقعیت ارتباط تنگانگ دارد، علاوه بر این، افکار خودآیند، نقش مهمی درفرآیند درمانی دارد و به عنوان گذرگاهی ترجیحی برای دسترسی به سیستم شناختی استفاده می شود، به درک باورهای بنیادین که اساس چند اختلال روان شناسی است کمک می‌کند(بک،۱۹۷۶). افزایش تفکر منفی به ویژه در ارتباط با خود وآینده یکی از نشانه های افسردگی است و با بهبود فرد، تفکر منفی کمتر بروز می‌کند. بسیاری از شناخت درمانگران بر این باورند که واکنش های هیجانی و رفتاری به وسیله فرآیندهای شناختی ایجاد می‌شوند. از این رو افکار، باورها و سایر فرآیندهای شناختی تعیین کننده ی اصلی خلق و هیجان می‌باشند(هاگا ^[۳۷]و همکاران،۱۹۹۱، تیزدیل^[۳۸]،۱۹۹۷). افکار خودآیند منفی کیفیتی ذهنی است که بر توانایی شخص در برخورد با تجربه های زندگی اثر گذاشته، هماهنگی را بی جهت مخدوش می‌سازد و واکنش های بی تناسب و دردناک تولید می‌کند(بک،۱۹۷۹). افکار منفی، بخشی اززندگی و جزئی از آن شده است، به همین علت افکار منفی را افکار اتوماتیک نیز نامیده اند، زیرا بدون اراده فرد، خود به خود و بدون اینکه خواسته شوند در ذهن فرد جاری می شود و فرد کمترین شک به حقانیت و وجود خارجی دانستنشان ندارد. همچنین افکار منفی باعث می شود که فرد همه چیز رامنفی ببیند و احساس حقارت داشته باشد.با آنکه افکار منفی به تنهایی اغلب اشتباه و غیر منطقی هستند، به گونه ای فریبکارانه واقع بینانه به نظر می‌رسند، به طوری که فرد گمان می‌کند وضع به همان بدی است که به نظر می‌رسد. بسیاری از افراد فکر می‌کنند که روحیه ی بد آن ها ناشی از عوامل خارج از کنترل آن ها‌ است. بعضی ها روحیه ی بد خود را به هورمون و یا خواص ژنتیکی خود نسبت می‌دهند و به اعتقاد پاره ای دیگر، اتفاقات به ظاهر فراموش شده ی دوران کودکی در ضمیر ناخودآگاه آن ها همچنان موجود است و از این رو روحیه شان خراب باقی مانده است. در نظر جمعی دیگر، احساس بد اگر ناشی از بیماری یا دلسردی مربوط به زمان‌های اخیر باشد واقع بینایه است.پاره ای نیز روحیه ی بد خود را به وضع بد جهان، اوضاع بد اقتصادی، آب وهوای بد، مالیات ها ، شلوغی ترافیک و امکان بروز جنگ اتمی نسبت می‌دهند. البته ‌در مورد هر یک از این ها حقایقی وجود دارد(هاتون^[۳۹] و همکاران، ترجمه قاسم زاده،۱۳۷۶). بدون شک حوادث محیطی، موقعیت شیمیایی بدن و تضادها و اختلافات مربوط به گذشته روی افراد تا ثیر می‌گذارند، اما این نظریه ‌پردازی‌ها مبتنی بر این باور است که ‌احساسات افراد به دور از کنترل آن ها‌ است. اگر فرد بخواهد احساس بهتری داشته باشد باید بداند و درک کند که به جای حوادث بیرونی، افکار و طرز تلقی های فرد است که احساسات فرد را به وجود می آورد. اگر فرد بخواهد از روحیه ی بد نجات یابد باید قبل از هر چیز بداند هر احساس منفی ناشی از اندیشه منفی به خصوصی است. در بسیاری از مواقع، افکار منفی، سالم و به جا هستند.تشخیص افکار منفی سالم از ناسالم و اینکه فرد چگونه با موقعیتهای به راستی منفی برخورد واقع بینانه داشته باشد، به همان اندازه ی رهایی از افکار و احساسات مخدوش اهمیت دارد(هاتون و همکاران؛ترجمه قاسم زاده،۱۳۷۶).

افکار خودآیند منفی یا افکار اتوماتیک منفی از ویژگی بارز تفکر افراد افسرده به شمار می‌روند. این افکار را به دلیل اینکه به سرعت از ذهن می گذرند و قابلیت چالش با آن ها در همان لحظه وجود ندارد اتوماتیک نامیده اند و به دلیل اینکه تاثیر منفی بر خلق انسان دارند، منفی نامیده اند. این نوع افکار در افراد عادی هم یافت می شود و معمولا چند نوع از آن در یک فرد یافت می شود. برای تغییر این افکار باید در قدم اول آن ها را بشناسیم(لطافتی بریس،۱۳۸۹). در اینجا چند مورد از این افکار معرفی می شود:(نیلین،۲۰۰۲).

۱٫ تفکر همه یا هیچ: شما مسائل را یا کاملا خوب می بینید و یا کاملا بد. برای مثال اگر یک اشتباه جزئی بکنید به نظرتان آن کار کلا به درد نخور است. نمونه دیگر این نوع فکر می‌تواند این باشد که باید نمره بیست بگیرم وگرنه ۱۹ به هیچ دردی نمی خورد. در اینجا نوعی افراط و تفریط دیده می شود. این نوع فکر بیشتر میان شخصیت های وسواسی و کمال گرا مشاهده می شود.

۲٫ دیدن یک چیز بد به معنای بد بودن همه چیز است: شما یک اتفاق منفی را یک شکست بدون پایان می پندارید. برای مثال من در مدرسه خوب نبودم، ‌بنابرین‏ در کلاس دانشگاه هم خوب عمل نخواهم کرد.

۳٫فیلتر ذهنی: یک جزء منفی را بر می گزینید و منحصراً به آن توجه می کنید، ‌بنابرین‏ همه چیز را به معنای منفی ان می بینید. برای مثال تمرکز به اینکه دیابت دارید و توجه نکذردن به یک روز زیبا و یا حرفهای خوبی که مردم به شما گفته اند.

۴٫ به حساب نیاوردن مثبت ها: مثلا وقتی فکر کنید همه از شما متنفرند، اعتقاد پیدا می کنید که کسی که با شما خوب است حتما سوءنیتیدارد.

۵٫ نتیجهگیریشتابزده: شما در هر اتفاقی قسمت منفی آن را می بینید: اگر به من سلام نکرد، یعنی من بی اهمیتم!

1. 1. – هارت، اچ.ال.آ ، پوزیتویسم و جدایی حقوق و اخلاق، ترجمه ی سید قاسم زمانی، سیاسی- اقتصادی، شماره ی ۱۶۵- ۱۶۶ ،۱۳۸۵ ↑

1. 1. 1. – برای مطالعه ی بیشتر در این مورد: ر.ک: هارت ، اچ.ال.آ، پوزیتویسم و جدایی حقوق و اخلاق ، ترجمه ی قاسم زمانی ، سیاسی – اقتصادی، شماره ی ۱۶۶ ↑

      

   

1. 1. – فهیمی، ‌عزیزالله، فلسفه ی حقوق، مجله ی پژوهش‌های فلسفی و کلامی ، شماره ۹و۱۰ ، ۱۳۸۶، ص ۱۷۶ ↑

1. 1. -Cotterrell , Roger, Emile Durkheim: Law in a Moral Domain, Edinburgh University Press, 1999, p .152 ↑

1. 1. -social fact – ویژگی های ، واقعیت اجتماعی عبارتند از:– شیوه عمل را گویند، چه ثابت و چه غیر ثابت، که قادر باشد خود را بر فرد تحمیل کند.– واقعیت تا زمانی که هستی ای بیرون از ما نداشته باشد، نمی تواند خود را بر ما تحمیل کند.

      – میزان بالایی از اجبار در آن است.

      – در جامعه معین عمومی باشد.

      – در عین حال قائم به خود و مستقل از نمودهای جزئی، وجود داشته باشد.

      – علت تعیین کننده یک واقعیت اجتماعی را باید در میان واقعیت های ماقبل آن جستجو کرد و نه در حالات آگاهی فردی.

      – قواعد اجتماعی مشخص و مبرز از پدیده هاست و به آن مانند شیء می نگرد.

      – واقعیت اجتماعی برای متمایز کردن پدیده ها از ایدئولوژی ها و پیش داوری هاست. تلاش می شود به جای پیشداوری روی صفات خود پدیده تمرکز شود. ( قواعد روش جامعه شناسی، ص ۳۶-۳۸) ↑

1. 1. – دورکیم ، امیل، جامعه شناسی و فلسفه، ترجمه ی مرتضی ثاقب فر، نشر علم، چاپ اول ،۱۳۹۱، ص ۷۵ ↑

1. 1. – گ‍وروی‍چ‌، ژرژ، آگاهی جمعی در جامعه‌ شناسی دورکیم، ترجمه فریدون سرمد، نشر کندوکاو،۱۳۹۰، ص ۳۹ ↑

1. 1. – تامپسون،کنت، امیل دورکم ، ترجمه ی شهناز مسمی پرست ،نشر نی، چاپ اول ، تهران ،۱۳۸۸،صص۵۱-۶۷ ↑

1. 1. – جامعه شناسی و فلسفه ،همان، ص۸۶ ↑

1. 1. – جامعه شناسی و فلسفه ،همان، ص ۸۴ ↑

1. 1. -به نظر دورکیم جامعه ی جدید و نظم اخلاقی بایستی دوشادوش هم حرکت کنند ، اما این همزیستی امر ساده ای نیست و با چالش های دشواری مواجه است . برای درک بهتر کشاکش بین اخلاق و جامعه می توان از نظر دورکیم ‌در مورد دوگانگی طبیعت انسان-جسم و جان- بهره جست . به نظر او زندگی درونی انسان درجدال مداوم دو کشش ناسازگار و نا همسو است : تمایلات احساسی و گرایشات اخلاقی .آبشخور لذت های حسی جسم آدمی است که منشأ خود خواهی و نیز فردگرایی است . حال آنکه عمل اخلاقی از جان انسان که منشاء خاص تمایلات فراگیر و غیر شخصی است ، تغذیه می‌کند.‌بنابرین‏ هر انسان در دو جهان درحال پیکار زیست می‌کند . که اگر هر یک از آن ها نابود گردد انسان تبدیل به حیوان یا فرشته می شود . اما در واقعیت انسان را ازاین دو جهان، گریزی نیست او بایستی با حضور فعال در این آوردگاه با خود آگاهی و رنج وتعادل بین این نیروهای متخاصم همت گمارد . این در گیری مستمر بین دو جبهه ی درونی انسان با توسعه ی تمدن و تجدد خود بخود کاهش نمی یابد بلکه به فعالیت های ‌مسئولانه تر و تلاش‌های جدی تر نیاز منداست تا بتوان این ناسازگاری را در سبز فایل التیام بخشید . (ـدورکیم، امیل، فلسفه و جامعه‏شناسی، ترجمه فرحناز خمسه‏ای، تهران، مرکز ایرانی مطالعه فرهنگ‌ها، ۱۳۶۰، ص ۹۳) ↑

1. 1. – جامعه شناسی و فلسفه، همان، ص ۸۴ ↑

1. 1. – دورکیم، همان ، ص۷۶ ↑

1. 1. – Durkheim , Emile , Moral education , translated by Everett K .Wilson and Herman Schnure , new york ,Free Press of Glencoe ,1961, p 25 ↑

1. 1. – همان ، ص ۷۶ ↑

1. 1. -bien ↑

1. 1. -همان ، ص ۷۷ ↑

1. 1. – همان، ص ۹۲ ↑

1. 1. – Turner, Stephen P, Emile Durkheim: Sociologist and Moralist. Published by: American Sociological Association, (Nov., 1994), p.28 ↑

1. 1. -Durkheim , Emile , Moral education , translated by Everett K .Wilson and Herman Schnure , new york ,Free Press of Glencoe ,1961, p 118 ↑

1. 1. – Moral education , p 119 ↑

1. 1. – همان، ص ۹۵ ↑

1. 1. – همان ، ص ۹۶ ↑

1. 1. -کاتوزیان ، ناصر، فلسفه ی حقوق، جلد اول، انتشارات دانشگاه تهران،۱۳۵۲،صص ۱۴۷-۱۸۰ ↑

1. 1. – امینی، عباسعلی، حقوق و اخلاق، پایان نامه ، دانشگاه تهران ،دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی، با راهنمایی امیرناصر کاتوزیان،۱۳۵۷،ص ۱۴ ↑

1. 1. – Turner, Stephen P, Emile Durkheim: Sociologist and Moralist , American Sociological Association, (Nov., 1994), p.28 ↑

1. 1. – دورکیم، امیل، فلسفه و جامعه ­شناسی، ترجمه فرحناز خمسه‌ای، تهران، مرکز ایرانی مطالعه فرهنگ‌ها، ۱۳۶۰، ص۵۱ ↑

1. 1. – همان ، ص ۵۲ ↑

1. 1. ۸۶-دورکیم، امیل، درباره تقسیم کار اجتماعی، ترجمه باقر پرهام، انتشارات کتابسرای بابل، ۱۳۶۹، ص ۹۳ ↑

1. 1. – همان، ص ۴۲۶ ↑

1. 1. – درس های جامعه شناسی ، همان، ص ۵۳ ↑

1. 1. – له مان، جنیفر، ساخت شکنی دورکیم، ترجمه شهنار مسمی پرست، تهران، نی، ۱۳۸۵، ص ۷۴ ↑

1. 1. – بریث‌ناخ،سیموس، جرم و مجازات از دیدگاه امیل دورکیم، محمدجعفر ساعد،خرسندی،۱۳۸۶، ص ۶۲ ↑

1. 1. – جامعه شناسی و فلسفه، همان ، ص ۸۵ ↑

1. 1. جامعه شناسی و فلسفه ، همان، ص ۹۲ ↑

1. 1. -دورکیم، ‍ام‍ی‍ل‌، تربیت اخلاقی، ترجمه فریدون سرمد، انتشارات مهرویستا، ‏۱۳۹۱ ، ص ۷۸‬‬‬ ↑

1. 1. -بریث‌ناخ، سیموس، جرم و مجازات از نظرگاه امیل دورکیم، محمدجعفر ساعد، انتشارات خرسندی،۱۳۸۶،ص ۴۸ ↑

1. 1. – همان ، ص ۵۲ ↑

1. 1. – هارت ، اچ.ال.آ، آزادی ، اخلاق ، قانون ،محمد راسخ، طرح نو، چاپ دوم،۱۳۸۹، صص ۸۰-۸۴ ↑

1. 1. – دورکیم، امیل، درباره تقسیم کار اجتماعی، ترجمه باقر پرهام بابل، انتشارات کتابسرای بابل، ۱۳۶۹، ص ۵۲ ↑

1. 1. – درباره تقسیم کار اجتماعی، همان ، ص۴۲۶ ↑

1. 1. – هولمز، رابرت ال، مبانی فلسفه اخلاق،مسعود علیا، انتشارات ققنوس، چاپ دوم، ۱۳۸۹، ص ۱۲۶ ↑

1. 1. – فلسفه و جامعه شناسی، ص۱۱۶ ↑

1. 1. – هولمز، رابرت ال، مبانی فلسفه اخلاق،مسعود علیا، انتشارات ققنوس، چاپ دوم، ۱۳۸۹، ص ۹۸ ↑

1. 1. – درس های جامعه شناسی، همان ، ص ۵۷ ↑

1. 1. – دورکیم ، امیل ، درس های جامعه شناسی ( فیزیک اخلاقیات و حقوق ) ، ترجمه ی سید جمال الدین موسوی ، نشر نی ، چاپ اول ، تهران ۱۳۹۱، ص ۵۳ ↑

1. 1. – دورکیم ، همان .ص ۵۴ ↑

1. 1. – Hall, Robert T, Emile Durkheim on Business and Professional Ethics, Published by: Philosophy Documentation CenterVol. 2, No. 1 (Fall 1982), pp. 51-60 ↑

1. 1. دورکیم ، همان (صص۵۹-۶۶) ↑

1. 1. – همان ، فیزیک اخلاقیات و حقوق، ص۸۱ ↑