در پژوهشی که توست( دیانی و همکاران، ۱۳۹۲) با هدف بررسی ارتباط باورهای فراشناختی با رفتار ذخیره ای در جمعیت غیر بالینی انجام شد. نتایج نشان داد بین رفتار ذخیره ای/ احتکار و باورهای فراشناختی همبستگی مثیت معنادار وجود دارد (۰۱/۰p<). نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که ۵/۲۰ درصد از واریانس عامل درهم ریختگی توسط باورهای مثبت در باره نگرانی و خودآگاهی شناختی، ۸/۲۵ در صد از واریانس عامل اندوخته سازی توسط باورهای مثبت در باره نگرانی، کنترل ناپذیری و خطر و اطمینان شناختی، و ۹/۲۰ درصد از عامل کسب اشیاء توسط باورهای مثبت در باره نگرانی، کنترل ناپذیری و خطر، کنترل افکار و خود آگاهی شناختی تبیین می شود.‌بر اساس یافته های این پژوهش، سه بعد فراشناختی: باورهای مثبت در باره نگرانی، کنترل ناپذیری و خطر، و خودآگاهی شناختی نقش جدی در پیش‌بینی رفتارذخیره ای/احتکار دارند که لازم است توسط پژوهشگران و درمانگران بیشتر مورد توجه قرار گیرند.

در تحقیقی ارتباط بین احتکار و نشانه های وسواسی فکری- عملی میان افراد غیر بالینی بررسی شده است(رید^[۹۹] و همکاران۲۰۱۳)،در این مطالعه بین رفتار احتکار و شناختهای احتکار همبستگی مثبت مشاهده شد.رفتار احتکار همچنین با اضطراب اجتماعی، نگرانی و افسردگی نیز همبستگی داشت.مدل رگرسیون معنی دار نشان داد که نشانه های افسردگی بیشتر واریانس رفتار احتکار را تبین می‌کند.یافته های این پژوهش نشان داد که مانند اختلالات وسواسی در اختلال احتکار نیز نشانه های افسردگی ممکن است با فراوانی بالا مشاهده شود.این پژوهش تشابه بین اختلال احتکار و اختلال وسواس را تأیید می‌کند.

باورهای فراشناختی در اختلال احتکار نیز اخیراً مورد بررسی قرار گرفت (تیم پانو^[۱۰۰] و همکاران۲۰۱۳).نتایج این پژوهش نشان داد که باورهای مثبت ‌در مورد نگرانی با افکار وسواسی و منظم کردن همبستگی مثبت داشت.باورهای منفی ‌در مورد کنترل ناپذیری با افکار وسواسی و وارسی کردن همبستگی داشت و اطمینان شناختی با منظم کردن واحتکار همبستگی معنی دار داشت.باور ‌در مورد نیاز برای کنترل افکار با افکار وسواسی منظم کردن و احتکار و خود اگاهی شناختی با افکار وسواسی و منظم کردن ارتباط معنی داری داشت.

رفتاری تأکید دارند (فروست و تولین، ۲۰۰۸). علاوه بر این، همچنین شواهد تجربی از مکانیسم های عصب- روانشناختی^[۱۰۱] در پدیدآیی و تداوم اختلال احتکار حمایت می‌کنند.

از عوامل خطر دیگر در پدیدآیی این اختلال عوامل خلق و خویی و محیطی می‌باشد. دو دلی ویژگی برجسته افراد مبتلا به اختلال ذخیره سازی و خویشاوندان درجه یک آن ها‌ است. افراد مبتلا ‌به این اختلال اغلب به صورت گذشته نگر از وقایع زندگی آسیب زا و استرس زای قبل از شروع این اختلال یا عامل تشدید کننده آن خبر می‌دهند. مطالعات ژنتیکی و فیزیولوژیکی نشان می‌دهند که، رفتار ذخیره کردن خانوادگی است، به طوری که تقریبأ ۵۰ درصد افرادی که ذخیره می‌کنند خویشاوندی دارند که او نیز ذخیره می‌کند. تحقیقات دوقلویی نشان می‌دهند که تقریبأ ۵۰ درصد تغییرپذیری در رفتار ذخیره سازی ناشی از عوامل ژنتیکی می‌باشد(انجمن روانپزشکی آمریکا،۲۰۱۳).

۲-۴۵- فرایند شناختی ناسازگارانه و ناکارآمد^[۱۰۲]

مطالعات و گزارش های افراد مبتلا به اختلال احتکار حاکی از آن می‌باشد که این بیماران سوگیری توجه به مسائل بی اهمیت و جزئی مانند اندوختن غیر ضروری اشیاء دارند(تولین و همکاران،۲۰۰۹).همچنین بعضی نتایج نشان داده است که این افراد در حافظه^[۱۰۳] و عملکرد اجرایی^[۱۰۴] نیز مشکل دارند(گریشام و همکاران، ۲۰۰۷).

۲-۴۶- مشکلات محتوایی در شناخت

مسئولیت پذیری زیاد ‌در مورد حفظ اشیاء و کمال گرایی در حفظ و نگهداری اشیاء می‌تواند نقش مهمی در شروع و حفظ اختلال احتکار داشته باشد. مسئولیت پذیری افراطی، باعث می شود تا بیمار خود را وقف حفاظت از اشیاء و جلوگیری از هدر رفتن آن ها کند. همچنین خیتی از این افراد بر این باورند که حفظ اشیاء و اموال احساس کنترل زندگی و دوری از مشکلات را برای فرد فراهم می‌کند. همچنین خیلی از این بیماران بر خلاف بیماران OCD که به افکار و اعمال وسواسی خود بینش و آگاهی دارند، نسبت به وسواس احتکار خود آگاهی و بینش ندارند و فکر می‌کنند که این اعمال و افکارشان غیر منطقی نیست و حتی مفید هم هست.بعضی از محققان این ضعف بینش را در این بیماران به آسیب عملکرد در ناحیه پیش پیشانی و قشر پیشانی حدقه ای^[۱۰۵] نسبت می‌دهند(ووگل^[۱۰۶] و همکاران،۲۰۰۵؛ سالمون^[۱۰۷] و همکاران،۲۰۰۶).

۲-۴۷- دلبستگی هیجانی نسبت به اشیاء^[۱۰۸]

بعضی از نظریه پردازان(مانند استکی و همکاران،۲۰۰۳) بر این باورند که افراد مبتلا به اختلال احتکار در کودکی به جای انسان به اشیاء و حفظ آن ها دلبستگی دارند. به عبارت دیگر، این نظریه پردازان بر این باورند که این افراد با حفظ و نگهداری اشیاء به امنیت و آرامش روانی می‌رسند و با تلاش برای دور انداختن آن ها احساس تنش و احساس از دست دادن منبع امنیت و از دست دادن جزئی از خود به آن ها دست می‌دهد(ربیعی، ۱۳۹۳).

۲-۴۸- رفتارهای اجتنابی

چنانچه پیش تر آمد بیماران مبتلا به اختلال احتکار، باورها و افکاری دارن که باعث احتکار و جمع‌ آوری وسایل و اشیاء می شود و زمانی که این افراد سعی می‌کنند اشیاء و وسایل را دور بیندازند دچار اضطراب و تنش می‌شوند و همین عامل باعث می شود که از این عمل اجتناب کنند. از دیدگاه رفتاری، دلیل اصلی دوام اختلال احتکار رفتارهای اجتنابی ‌در مورد دور انداختن اشیاء و لوازم غیر ضروری است. به عبارت دیگر، از منظر این دیدگاه بیماران مبتلا به وسواس احتکار از دور انداختن اشیای غیر لازم اجتناب و دوری می‌کنند و همین مسئله باعث تداوم بیماری و اصلاح نشدن افکار غیر منطقی در این افراد می شود.

رفتارهای افراطی خرید، ذخیره کردن و انبار کردن از جمله رفتارهایی است که از بهبودی این افراد جلوگیری می‌کند. رفتارهای اجتنابی و وسواسی به طور موقت اضطراب و تنش را در این افراد کاهش می‌دهد ولی در درازمدت باعث ماندگاری و دوام بیماری در این افراد می شود. این افراد اغلب بعد از اعمال اکتساب و ذخیره کردن احساس هیجان مثبت می‌کنند. حتی گاهی اوقات این افراد نسبت به ذخیره سازی و احتکار دید مثبت دارند و بر این عقیده هستند که با این کار از بعضی مشکلات آینده جلوگیری می‌کنند.

در نظریه فراشناخت، این تجربه و دید مثبت نسبت به ذخیره سازی بی مورد که معمولأ می‌تواند شروع کننده اختلال احتکار در افراد باشد با عنوان باور مثبت فراشناختی شناخته می شود. نظریه پردازان فراشناختی بر این باورند که دید و باور مثبت به یک عمل و رفتار غیر ضروری می‌تواند باعث شروع و تداوم آن عمل شود(ربیعی، ۱۳۹۳).

۲-۴۹- پنج خطای فکر بنیادین در افراد مبتلا به اختلال وسواس احتکار

الف) وابستگی(دلبستگی) هیجانی افراطی به اشیاء: ممکن است فرد مبتلا به وسواس احتکار فکر کند که این انباشته ها و وسایل بخشی از وجود اوست. در نتیجه فکر رها کردن برخی از آن ها ممکن است برایش احساس تهدید ایجاد کند، انگار که قرار است بخشی از وجودش را از فرد جدا کنند.

محسن: (احساس توهین می‌کند) من اهمیت می دم و متنفرم از این که بهم بگی اهمیتی نمی دم.

محسن به دلیل این که همسرش او را بی اهمیت و بی توجه به نیازهایش می‌داند، احساس توهین می‌کند. این حرف ها به احساس او به عنوان یک همسر خوب و خانواده دوست لطمه می زند. ذهن خوانی مینا آتش دفاع محسن را برمی انگیزد و هر کدام با احساس بی اعتبار شدن، گفتگو را خاتمه می‌دهند.

این مثال رو شن می‌کند که چرا ساختار و ایمنی ، برای پیشگیری از شعله ور شدن تعارض، لازم است. هنگامی که محسن حس می‌کند دیدگاه اش ‌در مورد خودش به عنوان یک همسر خوب مورد حمله واقع شده است، آتش ، غیر قابل کنترل می شود. هنگامی که وسوسه می شوید تا به خودانگاره، ارزش ها و انگیزه های همسرتان حمله ور شوید، مراقب باشید ، در حال دامن زدن به آتش ها هستید (اقتباس از مارکمن و همکاران، ۲۰۱۰).

۲-۲-۸-۱-۳-۶ پذیرش، خط نهایی

به نظر می‌رسد مسأله ای اولیه وجود دارد که می‌تواند همه مسایل فهرست شده در اینجا را پوشش دهد و آن آرزوی پذیرش است . گاهی اوقات این آرزو بیشتر به صورت ترس از طرد شدن احساس می شود، اما مسأله زیربنایی یکی است . در عمیق ترین سطح، در یک رابطه افراد برای در یافت پذیرش و اجتناب از طرد برانگیخته می‌شوند . این مسأله (ترس از طرد) هم نیازهای عمیق ما را برای احترام، پیوند، ایمنی و پذیرش از جانب همسر بازنمایی می‌کند و هم بسیاری دیگر از مسایل پنهان را بر می انگیزد. بدبختانه، ترس موجه است . ازدواج شامل دو فرد غیر کاملی است که می‌توانند عمیقاً به یکدیگر صدمه بزنند . می توانید ببینیدکه این ترس از طرد شدن به شیوه های مختلفی خودش را نشان می‌دهد. به عنوان مثال؛ برخی افراد از این که کاری را به شیوه ای معین انجام دهند و همسرشان آن ها را طرد کند، می ترسند . اغلب افراد خواسته های شان را غیرمستقیم بیان می‌کنند، زیرا نمی خواهند برای بیان واضح تر آرزوهای شان خطر کنند و با بیان خواست ه های شان به طور بازتر، آسیب پذیرتر شوند. به عنوان مثال؛ شما ممکن است بگویید، “دوست نداری امشب با هم باشیم”؟ به جای “من دوست دارم امشب باهم باشیم “. هنگامی که یک فیلتر خود حمایت گرانه باعث می شود که شما آرزوهای تان را ‌به این شیو ه ابراز کنید، این نگرانی ها به وسیله ترس از طرد فرا خوانده می شوند (مارکمن و همکاران، ۲۰۱۰).

گاهی افراد به روش های دیگری مسایل پنهانی پذیرش و طرد را نشان می دهند. مثال امیر و بهناز و مشکل شان را با سفر سالیانه ا میر در نظر بگیرید . امیر و بهناز ، ۱۷ سال است که ازدواج کرده‌اند و در کل ، زندگی خوبی دارند . آن ها دارای۴ بچه، از سن ۷ تا۱۵ سال هستند . آن ها بیشتر مسایل شان را خوب حل می‌کنند. آن ها به طور منظم ‌در مورد مسایل مهم گفتگو می‌کنند، ولی یک مسأله وجود دارد که آن ها هرگز آن را به طور کامل حل نکرده اند.

سالی یک بار امیر با دوستان اش به مدت دو هفته به مسافرت می رود. آن ها یک ویلا اجاره می‌کنند و در آنجا می مانند. بحث زیر همیشه اتفاق می افتد، در آخرین سفر که امیر می خواست در ساعت ۵ صبح به سفر برود، بحث زیر بین آن ها درگرفت:

بهناز: من واقعاً از این که هر سال ‌به این سفر می ری، متنفرم . تو منو ترک می کنی ، طوری که همه کارها رو خودم باید رفع و رجوع کنم.

امیر: (کمی دفاعی شده) می دونی، وقتی هم که با هم ازدواج کردیم، من این سفر هارو داشتم نمی فهمم که چرا باید، هر دفعه از اون شاکی باشی.

بهناز: (برای حمله می رود) فکر می کنم خیلی ‌مسئولانه نباشه که خانواده ات رو دو هفته تنها بذاری، بچه ها به تو نیاز دارن. وقتی که می ری، خیلی بی قرار می شن.

امیر: (می اندیشد که چرا باید هر سال همین بحث را داشته باشیم؟ “من از ا ین بحث متنفرم ” و خشمگین می شود) از بودن با اونا خیلی لذت می برم. لازمه که با این مسأله بهتر کنار بیایی من از این کار دست برنمی دارم.

بهناز: (خشمگین تر شده) اگه بیشتر به خونواده ات اهمیت بدی، لازم نیست هر سال از ما دو هفته دور بشی.

امیر: (بلند می شود که اتاق را ترک کند، او احساس تنفر می‌کند) بله درست میگی . همیشه درست میگی “عزیزم!”

بهناز: (بر سر او فریاد می زند) از این طرز صحبت کردن متنفرم . تو نمی تونی، اونطوری که پدرت، مادرتو تهدید می کرد، تهدیدم کنی. من اونو تحمل نمی کنم.

امیر: (از آن در فریاد می زند) من شبیه پدرم نیستم، به من نگو باید چه کار بکنم . من می رم و هر سال هم این کار رو می کنم، و تو باید فقط باید بهش عادت کنی (اقتباس از مارکمن و همکاران، ۲۰۱۰).

در اینجا واقعاً چه اتفاقی افتاد؟ آماده شدن برای سفر، یک حادثه است. آن ها هر سال این مشاجره نامناسب را معمولا شب قبل از سفر دارند . آن ها هنوز راهی برای کنار آمدن با موقعیت به شیوه ای بهتر، نیافته اند. شما می توانید بسیاری از مسایل پنهان را که برای بهناز و امیر فرا خوانده شدند، ببینید. اگر عمیق شوید می بینید که بهناز نگران این بود که آیا امیر هنگام مسافر ت واقعاً به او اهمیتی می دهد یا خیر؟ او هنگامی که همسرش به مسافرت می رود، احساس خلأ می‌کند و کنار آمدن با آن برای او دشوار است ، زیرا او می بیند که همسرش در هر صورت می رود. او متعجب است که همسرش برای رفتن لحظه شماری می‌کند و از آن خرسند است . او تقریباً احساس طرد شدن می‌کند و این بازتابنده برخی مسایل مربوط به تعهد است که فراخوانده شده است . تمرکز روی بچه ها یک پوشش بخار آلود بر نگرانی های واقعی اوست. امیر دوست دارد زندگی اش را در کنترل داشته باشد به طوری که یک مسأله پنهانی در اینجا فرا برانگیخته می شود”. هیچ کس نباید به من بگوید که چه باید بکنم “، نیز، هنگامی که آن ها به طور غیرزاینده، بحث می‌کنند، یک مسأله مربوط به تمامیت را بر می انگیزد. او احساس می‌کند که همسرش فداکاری و محبت او را به عنوان یک همسر و پدر زیر سؤال م ی برد . او خودش را بسیار متعهد نسبت به خانواده اش می بیند و فقط می‌خواهد دو هفته در سال با دوستان اش باشد. او فکر نمی کند که این موضوع ای ن قدر سؤال برانگیز باشد. شما می توانید مسأله پذیرش را به عنوان اساسی ترین مسأله برانگیزنده سایر مسایل یعنی قدرت، اهمیت، تعهد و تمامیت، ببینید، هیچ کدام معتقد نی ست که دیگری او را می پذیرد و این بسیار گیج کننده است . ورای همه موضوعات، آن ها رابطه خوبی دارند و هر کدام عمیقاً حس خوبی نسبت به دیگری دارد. نیاز به پذیرش در همه ما آن قدر اساسی است که می‌تواند تقریباً به وسیله هر حادثه یا مسأله ای چنانچه اجازه دهیم، برانگیخته شود.

۲-۲-۸-۱-۴ شناخت نشانه های مسایل پنهانی

شما نمی توانید با مسایل پنهانی تا زمانی که بتوانید آن ها را تشخیص دهید، کنار بیایید .چهار روش کلیدی برای شناسایی این مسایل، هنگامی که شاید در حال تأثیر گذاری بر رابطه شما باشند، وجود دارد.

۲-۲-۸-۱-۵ چرخ نخ ریسی^[۱۱۰]

وقتی مشاجره ای با این فکر که “دوباره شروع شد “، آغاز می شود، باید به مسایل پنهانی مظنون شوید. گاهی شما ‌در مورد مسأله ای هیچ گاه به جایی نمی رسید، زیرا به علت زیربنایی مسأله پنهانی نمی پردازید. همه ما دارای چنین مشاجراتی بوده ایم که در آن چیزی را بارها و بارها گفته ایم و باز مجدداً شروع شده است و ‌در مورد آن احساس نا امیدی کرده ایم (مارکمن و همکاران، ۲۰۱۰).

۲-۲-۸-۱-۶ ماشه چکان های جزیی^[۱۱۱]

۲-۲-۲-۲ عدم محکومیت جزایی مؤثر

باید گفت با توجه به قانون جدید مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ که به موجب ماده ۷۲۸ این قانون، قانون تعریف محکومیت های مؤثر در قوانین جزایی مصوب ۲۶/۷/۱۳۶۶ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن، نسخ صریح می‌گردد، ‌بنابرین‏ بر اساس تبصره ماده ۴۰ قانون مجازات اسلامی جدید محکومیت مؤثر، محکومیتی است که محکوم را به تبع اجرای حکم برای مدت معین از حقوق اجتماعی محروم می‌کند، هر چند که این محرومیت از حقوق اجتماعی در ذیل حکم دادگاه تصریح نشده باشد. (مواد ۲۵ و ۲۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲)

۲-۲-۲-۳ عدم حجر

طبق بند «د» متقاضیان باید اهلیت قانونی داشته باشند، یعنی عاقل، بالغ و رشید باشند تا تکلیف سرپرستی به نحو شایسته و مطلوب انجام گیرد و منافع مادی و معنوی فرزند تحت سرپرستی تأمین شود به عبارت دیگر کسانی که خود تحت ولایت و قیمومت دیگری هستند شایستگی سرپرست شدن را ندارند. (بجنوردی و علایی نوین، ۱۳۸۸ : ۲۶)

۲-۲-۲-۴ سلامت جسمی و روانی لازم و توانایی عملی

این بند در قانون قبلی وجود نداشت و از ابتکارات قانون جدید است، این مورد هم جای تفکر و بررسی دارد که چگونه باید به موارد مطرح شده در این بند دست یافت، سلامت جسمی را شاید بتوان از آزمایش ها و موارد غیره به آن پی برد، اما سلامت روانی را چگونه باید متوجه شد، از همه افراد مصاحبه و تست روانشناسی گرفته شود، آیا نتایج حاصله از این مصاحبه ها و تست ها مطابق واقع و حقیقت است آیا این خود مانع و سدی نیست برای ورود کودکان به خانواده، در هر صورت شکی نیست که باید نهایت دقت و احتیاط لازم برای ورود کودک و نوجوان به خانواده های متقاضی سرپرستی شود، زیرا ما داریم ‌در مورد آینده یک فرد و حتی یک خانواده تصمیم گیری می‌کنیم اما از طرف دیگر هم نباید از این موارد سدی بسازیم برای ورود کودکان و نوجوانان به درون خانواده، بلکه باید حد متعارف و معمول را رعایت کرد و از هر گونه افراط و تفریط دوری کرد.

۲-۲-۲-۵ صلاحیت اخلاقی

بر اساس بند «ز» متقاضیان سرپرستی باید دارای صلاحیت اخلاقی باشند، منظور از صلاحیت اخلاقی این است که سرپرست ها متهاجر به فسق و فجور و فساد اخلاقی نباشند. البته صلاحیت اخلاقی مفهوم گسترده ای دارد که به عرف و آداب و رسوم جوامع بستگی کامل پیدا می‌کند که در هر صورت تشخیص آن با دادگاه خواهد بود. (بجنوردی و علایی نوین، ۱۳۸۸ : ۲۶)

صلاحیت اخلاقی مذکور در این ماده، مفهوم کلی و عام دارد و با استناد به آن می توان بسیاری از ضوابط اخلاقی را که عدم رعایت آن ها جرم نمی باشد، اما با اخلاق منافات دارد، شرط قبول تقاضا دانست. بی شک پرورش و تربیت اخلاقی کودکان و نوجوانان بسیار مهم بوده و متقاضیان سرپرستی که از لحاظ اخلاقی دارای مشکل هستند به طریق اولی نخواهند توانست به تربیت اخلاقی فرزند تحت سرپرستی همت بگمارند.

۲-۲-۲-۶ عدم ابتلا به بیماری های واگیر و یا صعب العلاج

این بند در قانون قبلی هم وجود داشت و چیز جدیدی نیست، اما نکته دقیق و ظریفی که در اینجا وجود دارد این است که در قانون قبلی در بند «ز» ماده ۳ گفته شده بود «هیچ یک از زوجین مبتلا به بیماری های واگیر صعب العلاج نباشند» یعنی بیماری های صعب العلاج را محدود کرده بود به بیماری های واگیردار، این برخلاف هدف و متقتضای سرپرستی بود حالا شاید کسانی بیماری صعب العلاج داشته باشند اما واگیردار نباشد سرپرست شدن این افراد برخلاف منافع فرزندان بود که قانون گذار در اقدامی مناسب این نقیصه را برطرف کرد.

۲-۲-۲-۷ اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

این بند در قانون قبلی وجود نداشت، اما در قانون قدیم در ماده ۱۳ آن قانون آمده بود «مقررات قانون احوال شخیصه ایرانیان غیر شیعه ‌در مورد فرزندخواندگی به اعتبار خود باقی است» در قانون جدید با نظر شورای نگهبان این استثناء حذف شده است و در دید اول و ابتدایی به قانون جدید این تصور ایجا می شود که پس دیگر احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه اعتباری ندارد، اما با دقت و توجه به بند «ط» ماده ۶ این تفکر اشتباه برطرف می شود زیرا می‌گوید «اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران» و ادیان مصرح در قانون اساسی در اصل ۱۳ مشخص شده است که مقرر می‌دارد «ایرانیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی تنها اقلیت های دینی شناخته می‌شوند که در حدود قانون در انجام مراسم مذهبی دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل می‌کنند»

و بر اساس قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه که در سال ۱۳۱۲ به تصویب رسیده و علاوه بر ایرانیان مسلمان غیرشیعه شامل ایرانیان غیرمسلمان هم می‌باشد مقرر می‌دارد:

«دادگاه ها ‌در مورد ایرانیان غیرشیعه که مذهب آن ها به رسمیت شناخته شده قواعد و عادات مسلمه متداوله در مذهب آنان را جز در مواردی که مقررات قانونی راجع به انتظامات عمومی است رعایت نمایند:

۱- در مسائل مربوط به نکاح و طلاق و عادات و قواعد مسلمه متداوله در مذهبی که شوهر پیرو آن است

۲- در مسائل مربوط به ارث و وصیت عادات و قواعد مسلمه متداوله در مذهب متوفی

۳- در مسائل مربوط به فرزندخواندگی عادات و قواعد مسلمه متداوله در مذهبی که پدرخوانده یا مادرخوانده پیرو آن است»

۲-۲-۲-۸ رعایت اشتراک دینی

در قانون جدید رعایت اشتراک دینی میان سرپرست و افراد تحت سرپرستی الزامی شده است، موضوعی که در قانون قبلی مسکوت بوده، ‌بنابرین‏ این مورد هم از تحولات قانون جدید است. البته روشن نیست که کودکی که پدر و مادر واقعی او ناشناخته است چگونه مذهب وی تعیین می شود و حتی اگر مذهب والدین واقعی او معلوم باشد نمی توان او را مقلد به دین والدین خود دانست، تبصره رعایت اشتراک دینی به منظور واگذاری کودکان غیر مسلمان به متقاضی های غیرمسلمان پیش‌بینی شده بود، اما با تغییرات شورای نگهبان در عمل این تبصره وارونه شده است و واگذاری سرپرستی کودکان و نوجوانان غیرمسلمان به متقاضی های مسلمان با رعایت مصلحت کودک و نوجوان به دادگاه سپرده شده است. این تبصره می‌تواند به زیان افراد غیر مسلمان و حتی مسلمانان سنی تقسیر شود، رعایت اشتراک دینی می‌تواند به اشتراک مذهبی تعبیر شود و کودکانی که هیچ سابقه ای از آنان وجود ندارد دارای والدین زیستی شیعه فرض شوند و تنها به متقاضیان شیعه سپرده شوند و مانعی باشد برای سایر ادیان رسمی کشور. (سلطانی، ۱۳۹۲)

۶- به موجب ماده ۲ «ضوابط و مقررات تأسيس مراکز ، مؤسسات ، کانون ها و انجمن های فرهنگی و نظارت بر فعالیت آن ها مصوب جلسه مورخ ۲۷/۶/۷۵ شورای کمیسیون های شورای عالی انقلاب فرهنگی » وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طبق مقررات و شرایط مندرج در آن مصوبه پس از بررسی صلاحیت موسس و مدیر مسئول و با توجه به اهداف و موضوعات فرهنگی در اساسنامه آن ها که مصادیق و قلمرو آن حسب مورد از سوی وزارتخانه مشخص خواهد شد نسبت به صدور مجوز تأسيس تصمیم خواهد گرفت .

۷- بر اساس تصویب نامه های شماره ۲۲۷۲۶/۷۱۹۵۳ مورخ ۲۲/۱/۷۹ و شماره ۱۹۴۲۵ / ت / ۲۱۵۷۴ مورخ ۹/۴/۷۷ ‌و شماره ۱۹۴۲۶/ ت / ۲۱۵۸۸ مورخ ۹/۴/۷۷ هیات وزیران ، مؤسسه‌ خانه سینما به عنوان مؤسسه‌ غیر انتفاعی ثبت شده و مورد تأیید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای قلمداد کردن مؤسسه‌ مذکور جزء فهرست مؤسسات موضوع بند ب ماده ۱۱ قانون استخدام کشوری برای مأموریت‌ کارکنان دولت به آن مؤسسه‌ و معرفی نمایندگان خانه سینما در شورای عالی نظارت مورد تأیید و تأکید قرار گرفته است .

ثانیاً: در تصیم هیات رسیدگی به امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ماده واحده قانون « تعطیل مؤسسات و واحدهای آموزشی و تحقیقاتی که بدون مجوز قانونی دایر شده یا می‌شوند» استناد شده است که مطابق حکم مقرر در ماده واحده مذکور موسساتی که بدون مجوز قانونی دایر شده یا می‌شوند در صورت فعالیت تحت تعقیب قانونی قرار می گیرند . در حالی که هیچ دلالتی بر انحلال مؤسسه‌ ندارد .

ثالثا: تصمیم هیات رسیدگی به امور مراکز فرهنگی و هنری بر اساس رأی‌ و تصیم شورای فرهنگ عمومی اصرار یافته است که شورای مذکور بر اساس مذاکرات جلسه شماره ۵۶۴ مورخ ۶/۱۰/۱۳۹۰ پس از بحث و تبادل نظر تصویب نموده است : « با توجه به اینکه اساسنامه خانه سینما بدون طی تشریفات قانونی و متن مصوب شورای فرهنگ عمومی تغییر و مدیران آن نمی خواهند مسیر قانونی را طی نمایند اعضای شورای فرهنگ عمومی به اتفاق آرا تصویب نمودند خانه سینمای فعلی مشروعیت قانون نداشته و منحل اعلام می شود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دستگاه های قضایی و انتظامی و سایر دستگاه‌ها وظایف خود را در قبال این تشکل غیر قانونی اعمال نمایند».

متعاقبا هیات رسیدگی به امور مراکز فرهنگی در تاریخ ۷/۱۰/۱۳۹۰ تشکیل جلسه داده و در خصوص موضوع بدین شرح اتخاذ تصمیم نموده است « با توجه به مصوبه مورخ ۶/۱۰/۹۰ شورای فرهنگ عمومی و نظریه بررسی های صورت گرفته ‌در مورد تشکیل موسوم به خانه سینما که از بدو تأسيس تا کنون از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ویژه این هیات مجوزی دریافت نکرده است ادامه فعالیت آن فاقد وجاهت قانونی است و ‌بر اساس وفق ماده واحده قانون تعطیل مؤسسات و واحدهای آموزشی و تحقیقاتی و فرهنگی که بدون مجوز از مراجع قانونی دایر شده یا می‌شوند مصوب ۱۳۷۲ دستور انحلال خانه سینما صادر می شود ».

پس از تصمیم با گذشت شش روز دبیر هیات رسیدگی به امور مراکز فرهنگی طی نامه شماره ۱۵۲۹۷۱۸/۹۰/۷۵ مورخ ۱۳/۱۰/۹۰ تحت عنوان دستور انحلال خطاب به مدیر عامل خانه سینما با توجه به عدم تشریفات قانونی مرتبط به تأسيس مؤسسات فرهنگی و هنری و نیز اقدامات غیر قانونی بعدی این تشکل و استمرار فعالیت های آن فاقد وجاهت قانونی است و مراتب جهت انحلال خانه سینما اعلام می‌گردد بدیهی است هر اقدامی خلاف مفاد این دستور و یا عدم توقف فعالیت ظرف ۴۸ ساعت از تاریخ صدور از مصادیق باز ماده واحد قانون تعطیلات مؤسسات و واحدهای آموزشی و تحقیقاتی و فرهنگی و هنری که بدون مجوز قانونی دایر شده یا می‌شوند مصوب ۷/۱۰/۷۲ بوده و موجب پیگرد قانونی است».

همان‌ طور که ملاحظه می شود تصیم هیات رسیدگی به امور فرهنگی بر اساس تصمیم شورای فرهنگ عمومی اصدار یافته و در تصیم شورای مذکور علت انحلال خانه سینما صرفا تغییرات اساسنامه بدون رعایت تشریفات قانونی اعلام شده است و نه فقدان مجوز تأسيس از بدو تشکیل مؤسسه‌ ‌بنابرین‏ مبنای تصمیم هیات با مبنای تصمیم شورا مغایر است و در متن نامه دبیر هیات نیز دلیل انحلال مؤسسه‌ را علاوه بر عدم طی تشریفات قانونی «اقدامات غیر قانونی بعدی» ذکر کرده که این موضوع در هیات مورد رسیدگی قرار نگرفته و مصادیق موارد تخلف نیز اعلام نشده است و در این قسمت نیز بین تصمیم هیات رسیدگی به مراکز فرهنگی و نامه ابلاغ شده مغایرت وجود دارد. از سوی دیگر خانه سینما شکایت خود را در دادخواست تقدیمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار داده است در حالی که شخصیت حقوقی شورای فرهنگ عمومی مستقل از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد ‌بنابرین‏ دیوان در خصوص تصمیم شورای فرهنگ عمومی فارغ از رسیدگی است .

رابعا: هر چند طبق بند ج ماده ۱۰ ضوابط عام تأسيس مراکز فرهنگی و هنری و نظارت بر نهادها مصوب جلسات مشترک کمیسیون های ۱ و ۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی صدور مجوز تأسيس مراکز فرهنگی منوط به تصویب اساسنامه آن مراکز در شورای فرهنگ عمومی است و حسب اعلام اداره طرف شکایت «وزارت ارشاد» دلیلی بر تصویب اساسنامه مؤسسه‌ خانه سینما در شورای فرهنگ عمومی موجود نیست لکن با توجه به تبصره ذیل بند ج ماده ۱۱ ضوابط مذکور چنانچه شورای فرهنگ عمومی پس از مدت دو ماه نتیجه بررسی خود را ‌در مورد اساسنامه به هیات نظارت ندهد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند دستور صدور مجوز صادر نماید که در ما نحن فیه معاون وقت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در امور سمعی و بصری طی نامه شماره ۴۰۸/۱۵ مورخ ۱۰/۵/۷۲ از ادراه ثبت شرکت‌ها تقاضای ثبت مؤسسه‌ خانه سینما را نموده و این امر به منزله تأیید تأسيس و صدور مجوز در اجرای مقررات قانونی تلقی می‌گردد و با این وصف صرف ادعای عدم وجود دلیل بر تأیید یا تصویب اساسنامه تأسيس مؤسسه‌ خانه سینما توسط شورای فرهنگ عمومی دلیل بر عدم وجود مجوز تأسيس نخواهد بود نهایتاً با لحاظ اینکه شورای فرهنگ عمومی نیز تصمیم بر انحلال مؤسسه‌ خانه سینما گرفته است و رأی‌ هیات رسیدگی به امور فرهنگی با استناد به رأی‌ شورای فرهنگ عمومی اصرار یافته چنانچه انحلال خانه سینما به موجب رأی‌ شورای فرهنگ عمومی بوده و تصمیم قطعی و لازم الاجرا تلقی گریده است تصمیم هیات به انحلال مؤسسه‌ تحصیل حاصل و امری لغو خواهد بود و در صورتی که انحلال مؤسسه‌ منوط به اظهار نظر هیات نظارت بوده و صرف صورت رأی‌ و تصمیم شورای فرهنگ عمومی به عنوان رأی‌ قطعی جهت انحلال تلقی نمی گردیده است در این صورت بنا به دلایل فوق الذکر تصیم هیات مغایر قانون تشخیص می‌گردد علیهذا در اجرای بند ۲ ماده ۱۳ قانون دیوان عدالت ادارای خواسته شاکی «خانه سینما» در حد نقض تصمیم هیات رسیدگی به امور مراکز فرهنگی مورخ ۷/۱۰/۹۰ موجه تشخیص و حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می شود رسیدگی مجدد به موضوع انحلال مؤسسه‌ خانه سینما با رعایت موازین قانونی و مقررات مربوطه با رعایت تبصره ماده ۱۴ قانون یاد شده به هیات رسیدگی به مراکز فرهنگی واگذار می شود رأی‌ صادره قطعی است .

1. 1. قابلیت ردیابی: سهولت و صرفه اقتصادی که سیستم را در ایجاد امکان ردیابی اطلاعات برای نیازمندی های حاکم و بالعکس، قادر نماید.

اندازه گیری کمی این ویژگی ها اگر غیر عملی نباشد، دشوار است اما با این وجود، روشی را برای قضاوت روی اثر بخشی سیستم پس از استقرار آن، ارائه می‌کنند.

-سیستم مدیریت^[۴]

سیستم مدیریت به معنی اقداماتی است که سازمان‌ها جهت مدیریت فرآیندها یا فعالیتهایشان جهت دستیابی به اهداف سازمانی همچون ارضای نیازهای کیفیتی مشتریان، رعایت قوانین و مقررات موضوعه و یا کارآمد و اثربخش نمودن فعالیت‌ها، با سیستماتیک نمودن روش انجام آن، اعمال می نمایند.در این رابطه هیچ کار مهمی مغفول نمی ماند و هر فردی راجع به اینکه چه کسی مسئول انجام فعالیت چه چیزی است، چرا؟ کی؟ چگونه؟ چه وقت ؟ وکجا توجیه شده است. استانداردهای سیستم مدیریت، مدل سازمانی قابل تبعیت از آخرین تکنولوژی های مورد استفاده را فراهم می کند. سازمان‌های بزرگ یا سازمان‌های با فرآیندهای پیچیده، بدون داشتن یک سیستم مدیریتی، نمی توانند به خوبی عمل کنند.‌کمپانی‌های بزرگ با فعالیت‌هایی همچون صنایع هوا فضا، خودروسازی، صنایع دفاع و یا صنایع مرتبط با سلامتی و بهداشت برای سالهاست که سسیتمهای مدیریتی را به کار گرفته اند.استاندارد سیستم مدیریت کیفیت ایزو ۹۰۰۱ اینگونه موفقیتها را برای سازمان‌ها امکان پذیر نموده است.

۲-۲-۳ . تاریخچه سیستم های مدیریت کیفیت

توجه به سیستم مدیریت کیفیت از گذشته های بسیار دور مدنظر جوامع بوده است . بخصوص تمدن های مختلف به واسطه پیشرفت های خود ناچار شده اند ، ‌به این موضوع توجه جدی داشته باشند . اما ردپای سیستم های کیفیت بخصوص استانداردهای ISO 9001 را می توان در دو منبع اصلی زیر شناسایی کرد.

الف) استانداردهای مؤسسه استاندارد انگلستان .

ب) کتب ، جزوات و مقالات ژاپنی ها بخصوص آقای ایشی کاوا

ایشی کاوا در کتب مختلف ، بخصوص دو کتاب خود یعنی کنترل کیفیت در ژاپن و کنترل کیفیت ، در ساختار و الگویی مشابه با استانداردهای ISO 9000اشاره به لزوم تدوین استانداردها در این زمینه می‌کند . این موضوعات در دهه ۵۰ میلادی مورد توجه ایشان قرار گرفته است . اما اولین قدم برای تدوین استانداردی به نام BS 5750باز می‌گردد . که در واقع مادر استانداردهای ISO 9000 محسوب می شود . مؤسسه استاندارد ، انگلستان چند سال پیش از انتشار اولین نسخه استاندارد ISO 9000(در سال ۱۹۷۸) ، اقدام به تدوین سه استاندارد در گرو خانواده استانداردهای BS 5750 تحت عنوان استانداردها ی سیستم کیفیت تحت عناوین زیر نمود:

-استاندارهای part 1 : BS 5750 با دامنه شمول طراحی ، تولید ، نصب و خدمات قبل از فروش .

– استانداردهای part 2: BS 5750- با دامنه شمول تولید ، نصب و خدمات بعد از فروش .

– استانداردهای part 3: BS 5750-با دامنه شمول تست و بازرسی نهایی .

بعدها ، این استانداردها مبنایی برای تدوین اولین نسخه استاندارد ISO 9000 در سال ۱۹۷۸ شد که توسط سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO) به جهانیان عرضه شد . در واقع ویرایش اول استانداردهای ISO 9000 تفاوت زیادی با استانداردهای انگلیسی BS 5750 نداشت این موضوع در جدول ۱-۲ نشان داده شده است.

راهنمای کاربرد ISO 9000

راهنمای کاربرد BS 5750

(با ۲۰ عنصر) ISO 9001

PART 1: BS 5750

(با ۱۶ عنصر) ISO 9002

PART 2: BS 5750

(با ۱۲ عنصر) ISO 9003

PART 3: BS 5750

جدول شماره۲-۱- مقایسه استانداردهای ISO 9000با استانداردهای BS 5750

در پی این اقدامات و انتشار نسخه اول توجه جهانیان ‌به این استانداردها افزایش یافت . به طوری که این استانداردها در جهان و در ایران با استقبال بسیار زیادی روبرو شدند .

اما سازمان بین‌المللی استاندارد دست از بازنگری و بهبود دایمی این استانداردها برنداشت و متعاقب انتشار نسخه اول ، نسخه دوم را در سال ۱۹۹۴ منتشر نمود .

تا اینکه در پی اقدامات گسترده سازمان بین‌المللی استاندارد نظرخواهی صورت گرفته از کاربران نسخه سوم (یعنی سال ۳۰۰۰) منتشر گردید( سید جعفری، ۱۳۸۰) .

۲-۲-۴ . مروری بر چگونگی سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001

– کاربرد سیستم

این استاندارد بین‌المللی الزامات سیستم مدیریت کیفیت را برای سازمانی مشخص می‌کند که:

الف- نیاز دارد توانایی خود را در فراهم آوردن مداوم محصولی که خواسته های مشتری و همچنین مقررات و قوانین مقتضی را برآورده می‌سازد، نشان دهد.

ب- قصد دارد میزان رضایت مشتری را از طریق کاربری مؤثر سیستم، از جمله فرایندهایی که به بهبود مداوم سیستم و اطمینان از تطابق با خواسته های مشتری، مقررات و قوانین مقتضی می پردازد، افزایش دهد.

در این استاندارد بین‌المللی واژه ” محصول ” تنها برای موارد زیر به کار می رود:

الف- محصولاتی که برای مشتری و یا به درخواست مشتری تولید می‌گردند.

ب- هر نوع خروجی که از فرایندهای تحقق محصول به دست می‌آید.

ایزو ۹۰۰۱ مدلی برای رضایت مندی مشتریان و سایر ذینفعان، کیفی سازی محصولات و خدمات از مرحله بعد از طراحی، یکپارچه با اقتصاد جهانی و مرتبط با سیاست‌ها و قوانین و مقررات دولتی می‌باشد. برای یک سیستم مدیریت کیفیت، الزاماتی را معین می کند که می‌تواند برای کاربردهای داخلی سازمان یا برای صدور گواهینامه و یا برای اهداف قراردادی مورد استفاده قرار گیرد.این استاندارد بر روی اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت در برآورده سازی خواسته های مشتری تمرکز می کند.

استاندارد ISO 9001 ، مبتنی بر شیوه ای است که سازمان ‌بر اساس آن کار می‌کند، استاندارد مذکور ، استاندارد محصول و خدمت نیست بلکه استاندارد فرایند است و می‌تواند توسط تولید کنندگان خدمات و یا محصولات به کار گرفته شود(قیصری نیک،۱۳۹۱).

– دلایل عمومیت و رواج ISO 9001

• • بین‌المللی بودن این استاندارد

• • اتفاق نظر کارشناسان در خصوص به روز بودن آن در مدیریت کیفیت

• • زبان مشترک بین شرکت‌ها در سطح جهانی جهت بحث راجع به مشتریان و تامین کنندگان در زنجیره تامین

• • افزایش اثربخشی و کارایی

• • تداوم کسب وکار

• • مدلی برای بهبود مستمر

• • اصول یکسان برای بخش‌های صنعتی

• • کیفی نمودن تامین کنندگان برای زنجیره تامین جهانی

• • ابزاری برای فعالین جدید اقتصادی

• • یکپارچه سازی منطقه ای

• امکان ارتقاء خدمات

– رشد سریع ISO 9001

بیش از یک میلیون سازمان در دنیا دارای گواهی ISO 9001 می‌باشند ، تعداد ‌گواهی‌ها، ۸۲هزار مورد از سال ۲۰۰۸ تا سال ۲۰۰۹ افزایش و رشدی بیش از ۸ درصد داشته است.

شکل۲-۲-نمودار ۱۰ کشور دارای بیشترین گواهی ایزو ۹۰۰۱

• خانواده ISO 9001

استاندارد ISO 9000 سندی جهت تعریف واژگان و اصطلاحات به کار رفته در ISO 9001 وISO 9004 می‌باشد.