۲-۲-۴ چشم انداز عمومی از مسئولیت های اجتماعی

علاوه بر اینکه مدیران مسئولیت مالی برای شرکت های خود هستند ، مسئولیت های اجتماعی نیز وجود دارد که باید رعایت شود(پاوا ، ۱۹۹۶) . این مسائل مربوط به مسئولیت اجتماعی ممکن است به طور مستقیم به تصمیم گیری های مدیریتی، مانند وعده غذای سالم، و یا به طور غیر مستقیم، مانند تقویت یک جامعه با فراهم آوردن بودجه برای سازمان های خیریه گره خورده است . نیروی محرکه در پشت حمایت از مسئولیت اجتماعی در کسب و کار، در واقعیت این است که : ۱) قوانین نمی توانند هر احتمالی در آینده ممکن است پدید آید را پوشش دهد (به عنوان مثال، پیشرفت فن آوری فرصت ها را صادق و ناصادق یا هر دو فراهم کند ، و یا یک باکتری به تازگی در مواد غذایی کشف شده است که تنها می توان با بهره گرفتن از مواد شیمیایی که توسط مقررات بهداشت در حال حاضر لازم الاجرا ندانسته کشته شود) . ۲) قوانین جدید نمی تواند برای حفاظت از مردم از اثرات بد با سرعت به اندازه کافی منتقل شوند و مسئول ناراحتی ها و ناهنجاری های اجتماعی در آینده باشند و ۳) اطلاعات قابل توجه و شکاف دانش بین مدیران و قانونگذاران وجود دارد، دادن صرف زمان بیشتری به مدیربرای مقابله با هر مسئله به صورت بالقوه خود زیان آور است (لوزانو ،۱۹۹۶ ، پاوا ،۱۹۹۶) . در حالی که امید آن است که مدیران کسب و کار، روش های فعال و نوع دوستانه در استراتژی های مسئولیت اجتماعی خود به کار گیرند ا، بسیاری از شرکت ها در واقع با بهره گرفتن از آن ها به شیوه های غیر اخلاقی روی می آورند (ال اتنگ ۱۹۹۴ ) . به جای تلاش برای انجام چه خوب و در درجه اول به نفع جامعه است، بسیاری از شرکت ها یا واکنشی در پاسخ به فشارهای اجتماعی نمی دهند و یا به سادگی آن ها را با اهداف روابط عمومی تطبیق می‌دهند . این رویکرد زمانی با این خطر روبه رو است که مردم دیگر در رابطه با این مسئله، شرکت ممکن است قطع اقدام شیوه ای مسئولانه اجتماعی و یا حتی بدتر بازگشت به فعالیت هایی که ممکن است به جامعه آسیب برساند . یک نگرانی دیگر این است که یک شرکت می‌تواند اقدام به روش مسئولیت اجتماعی ارتباط برقرار کند در حالی که آن را غیر از آن صورت انجام دهد (رابرتسون و نیکلسون، ۱۹۹۶).

۲-۲-۵ مشکل در تعریف مسئولیت اجتماعی برند

به نظر می‌رسد مرزبندی دقیقی در ادبیات برای تلاش های مسئولیت اجتماعی یک کسب و کار مشخص نیست. رابرتسون و نیکلسون (۱۹۹۶) استفاده از مسئولیت اجتماعی برای توصیف روابط با محیط شرکت، به عنوان مخالف به جهت گیری داخلی بیان کردند (به عنوان مثال، عملیات، منابع انسانی، و یا سهام‌داران) . گل و زیتز به طور مشابه رابرتسون و نیکلسون (۱۹۹۶) ابراز کردند که مسئولیت اجتماعی بر ‌گروه‌های خارجی تمر کز یافته است . در مقابل کرافت و همکاران (۱۹۹۱) و داتون (۱۹۹۷) مسئولیت اجتماعی را برای هر دو گروه داخلی و خارجی مورد استفاده قرار دادند(به عنوان مثال، نسبت به کارکنان و ذینفعان خارجی) . داتون (۱۹۹۷) دریافت که منافع مسئولیت اجتماعی دو گروه داخلی و خارجی متقابل است . به عنوان شرکت هایی که مسئولیت بیشتری به کارکنان واگذار شده ، این به نوبه خود موجب می شود تصویر شرکت ها برای مسئولیت اجتماعی بهبود یافته ، که به جذب کارکنان بهتر شرکت کمک می‌کند . سرجی (۱۹۹۶) به جای تمرکز بر واژه مسئولیت اجتماعی شرکت ها از کیفیت زندگی برای یک ساختار توسعه اجتماعی استفاده می‌کند ، برای توصیف اقدامات مسئولیت اجتماعی مربوط به شرکت نسبت به هر دو ، مصرف کنندگان و دیگران تحت تاثیر تصمیمات بازاریابی شرکت بیان می شود . مسئولیت اجتماعی نیز به وضوح به اخلاق و به طور خاص فلسفه اخلاقی مدیران یک شرکت و درمان اخلاقی از سهام‌داران یک شرکت مربوط می شود (لیتز ،۱۹۹۶). کرافت و همکاران (۱۹۹۱) ، پیوتراس (۱۹۹۴)و استرانگ و می یر (۱۹۹۲) مسئولیت اجتماعی و اخلاق به عنوان مترادف استفاده کرده‌اند . لوزانو (۱۹۹۶) از اخلاق کسب و کار به عنوان یک اصطلاح فرمانفرما (مافوق) به مسئولیت های شرکت های بزرگ استفاده ‌کرده‌است. کارول (۱۹۹۱) فرض می‌کند که مسئولیت اجتماعی یک ساختار چند بعدی است که باید شامل مسئولیت های عمده ای از مدیران کسب و کار است . این ابعاد شامل: فعالیت های اقتصادی، حقوقی، اخلاقی و بشردوستانه. بر اساس این مفهوم، مسئولیت اجتماعی فرمانفرما به اخلاق است. بر اساس درمان آن توسط محققان، مسئولیت اجتماعی را می توان در تعدادی از زمینه‌های مختلف بسته به اینکه چگونه این اصطلاح تعریف شده است مورد استفاده قرار می گیرند.

۲-۲-۶ برند و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها

مسئولیت اجتماعی به فعالیت‌هایی گفته می‌شود که صاحبان سرمایه و بنگاه‌های اقتصادی به طور داوطلبانه به عنوان یک عضو مؤثر و مفید در جامعه انجام می‌دهند (ح.رحمان سرشت و ۱۳۸۸) مسئولیت اجتماعی: شفافیت کسب وکار را باید نشان دهد و رفتار اخلاقی را در برداشته باشد و احترام برای گروه‌های ذینفع قائل باشد و ارزش‌های اجتماعی ومحیط در بر بگیرد. و متعهد به افزوده اقتصادی باشد (پازولک ،۲۰۰۵)

رابطه یک مشتری وبرند می‌تواند یک پیوند یا پیمان در نظر گرفته شود مشتری با صداقت و وفاداری برند را انتخاب می‌کند و انتظار دارد که درک ضمنی داشته باشد که یک برند در راهی مطمئن ‌و درست رفتار خواهد کرد. به حدی که مصرف کنندگان به احتمال زیاد به ادامه خرید برند خواهند پرداخت. (کلر ،۱۹۹۸)

در یک دسته بندی دیگر عواملی که بر رضایت مندی شغلی تاثیر می‌گذارند، را می توان به سه دسته تقسیم نمود از قبیل:

الف. عوامل درونی محتوایی یا صفات و ویژگی های کار

پژوهش ها نشان داده است که صفات و ویژگی های کار با رضایت شغلی ارتباط دارد. جالب و معنی دار بودن کار، مهارت کافی فرد، تنوع در کار، سطح مطلوب چالش یا برانگیزنده بودن کار، تناسب کار با وضعیت جسمی فرد و اطلاع و دسترسی فرد به نتایج حاصل از کار از جمله این عوامل درونی هستند.

ب. عوامل زمینه ساز بیرونی

این عوامل زمینه ساز بیرونی شامل موارد زیر می‌باشد : دستمزد (درآمد) که تقریباً برای همه ‌گروه‌های شغلی یکی از مهمترین عوامل کاری به شمار می‌آید، امنیت شغلی، ابهام نقش، ساختار سازمانی، شرایط فیزیکی کار، عوامل محیطی مانند دسترسی به امکانات تفریحی، ورزشی و رفاهی در محیط کار، روابط با همکاران، الگوهای مدیریتی حاکم بر سازمان و میزان مشارکت کارکنان در فرآیندهای کاری، از مهمترین عوامل بیرونی در رضایت شغلی است (صالح بلوردی و پاشا شریفی، ۱۳۸۹، ص. ۲۳)

ج. ویژگی های فردی

این ویژگی ها شامل سن، سطح مهارت، جنسیت، هوش و استعداد و سلامت جسمی و روانی است. صالح (۱۳۸۸)، چهار بعد برای خودآگاهی موقعیتی تعریف ‌کرده‌است . خودآگاهی در موقعیت مدیریتی عبارت است از «مدیریت تعامل های خود با دیگران پس از کسب شناخت از خود». خود آگاهی – خود ابرازی در موقعیت عمومی عبارت است از خودآگاهی در موقعیت عمومی که خود ابرازی را دربرمی گیرد و شامل تمرکز برخود در زمان ابراز وجود می شود. خودآگاهی در موقعیت خصوصی که شامل شناخت نسبت به تجارب درونی، احساسات، هیجانات و ارتباط خود با دیگران است و ناآگاهی از خود- موقعیت، بعد مخالف با خودآگاهی در موقعیت خصوصی است که شامل احساسات منفی در رابطه با خود، ناآگاهی نسبت به خود و اضطراب در خصوص نحوه عملکرد در موقعیت های ناشناخته و جدید است.

در دسته بندی دیگری، عوامل مؤثر بر رضایت شغلی به صورت زیر مشخص شده اند :

۱-فرصت ها: فرصت های مرتبط با شغل رضایت کارکنان را افزایش می‌دهد. برای مثال شغلی که فرصت حضور در پروژه ها، رقابت کردن و مستلزم مسئولیت های بیشتر است.

۲- استرس: زمانی که استرس و فشار بالا است، رضایت شغلی کاهش می‌یابد. زمانی که شغل با زندگی شخصی افراد مرتبط نیست، یا منبع سردرگمی باشد، آن شغل استرس زا است.

۳- رهبری: کارکنان زمانی خشنود ترند که با مدیران رهبر کار می‌کنند.رهبری در برگیرنده انگیزش کارکنان، تلاش برای کسب عملکرد بهتر و غیره است.

۴- استاندارد کاری: زمانی که کیفیت کار افزایش می‌یابد رضایت کارکنان نیز افزایش می‌یابد.

۵- پاداش منصفانه: کارکنان زمانی که عملکردشان به طور منصفانه پاداش داده می شود، راضی ترند.

۶- اختیار کافی: اعطای آزادی بیشتر به کارکنان آن ها را راضی تر خواهد ساخت

.(Ozdemir , 2009)

جورج و جونز عوامل مؤثر بر رضایت شغلی را در چهار دسته قرار می‌دهد:

۱- شخصیت و صفات شخصیتی

۲- ارزش ها

۳- موقعیت کار و شغل

۴- تاثیر اجتماعی

این عوامل در شکل (۲-۱) ارائه شده است.

ارزش های درونی و بیرونی

شخصیت، شیوه های ثابت و پایدارو اساسی تفکر و رفتار فرد

موقعیت کار، نفس کار، همکاران، مدیران، زیردستان،فضای کار،ساعت کار، دستمزد، امنیت شغلی

تاثیر اجتماعی،همکاران، گروه ها و فرهنگ

شکل (۲-۱) : عوامل مؤثر بر میزان و سطح رضایت شغلی جورج و جونز

منبع : (دیواندری و همکاران، ۱۳۸۷،ص۶)

۲-۲-۸) پیامدهای رضایت شغلی

مطالعات نشان می‌دهند که رضایت شغلی بر تعدادی از متغیر های سازمانی تاثیر بالقوه دارد، که این متغیرها عبارتند در زیر ارائه شده اند: (درویش، ۱۳۸۶،ص۱۴۰-۱۲۹)

1. 1. عملکرد شغلی^[۱۳]: عقل سلیم بیان می‌دارد که باید بین رضایت ضغلی و عملکرد شغلی ارتباطی وجود داشته باشد. به طور کلی یک کارمند راضی و شاد باید یک کارمند مولد باشد. مطالعات میان این دو متغیر همبستگی معقولی نشان می‌دهند.

1. 1. رفتار شهروندی سازمانی: رفتار شهروندی سازمانی رفتاری است که طبق آن کارمند تمایل دارد به همکاران یا سازمان کمک کند، و این رفتار از معیارهای رسمی یک شغل فراتر می‌باشد. رفتار شهروند سازمانی، تعدادی کارهای افتخاری داوطلبانه است که کارکنان برای کمک به مکاران انجام می‌دهند و این نوع رفتارها جزو وظایف و مسئولیت های واگذار شده به فرد نیست. اشنک (۱۹۹۸) برآورد نموده است که بروز رفتار شهروندی سازمانی، معلول رفتار مناسب سرپرست و ناشی از رضایت شغلی فرد می‌باشد. در حقیقت بین رضایت شغلی و رفتار شهروند سازمانی همبستگی درونی وجود دارد.

1. 1. رفتار واپس گرایانه^[۱۴]: بسیاری از تئوری های رفتاری نشان می‌دهند افرادی که شغل خود را دوست نداشته باشند، عکس العمل هایی مانند ترک کار، غیبت و یا دیر حاضر شدن در سرکار از خود نشان می‎دهند. برخی صاحب نظران تأکید نموده اند غیبت و ترک کار انگیزه های بنیادینی هستند که کارکنان برای فرار از پدیده عدم رضایت شغلی به کار می گیرند. در یک تجزیه و تحلیل کلان، میترا و سایرین، دریافتند غیبت و ترک کار، دارای همبستگی درونی می‌باشند. افرادی که ترک کار می نمایند دارای سطوح بالایی از غیبت پیش از ترک کار هستند (درویش، ۱۳۸۶،ص۱۴۰-۱۲۹).

1. 1. غیبت از کار^[۱۵]: غیبت از کار پدیده ای است که اثربخشی و کارایی سازمانی را کاهش و هزینه های نیروی کار را افزایش می‌دهد. نظریه های غیبت از کار ادعا می‌کنند که رضایت شغلی در تصمیم کارکنان در غیبت از کار نقش حیاتی ایفا می‌کند.

1. 1. ترک کار^[۱۶]: بسیاری از نظریه های ترک کار اذعان می دارند که عدم رضایت شغلی به ترک از کار منجر می‌گردد. کارکنانی که شغلشان را دوست ندارند تلاش می‌کنند شغل جایگزین برای آن بیابند. مطالعات مستدلی وجود دارد که همبستگی میان رضایت شغلی و ترک کار را بیان می‌کند.مدل های ترک شغلی، مقوله رضایت شغلی را در فرایند پیچیده ای قرار داده است که به عوامل داخل و خارج از سازمان مربوط می‌باشد. ویژگی های فردی و سازمانی، تعیین کننده سطح رضایت شغلی می‌باشند. اگر سطح رضایت شغلی پایین باشد، فرد رفتار ترک شغل از خود نشان می‌دهد و این رفتار ممکن است وی را وادار کند تا شغل جایگزین را جست و جو نماید و اگر این رفتار موفقیت آمیز باشد، به ترک شغل منجر خواهد گردید.

1. 1. فرسودگی شغلی: فرسودگی شغلی عکس العمل احساسی نسبت به شغل و بیان کننده عوارض فرسودگی و احساس افسردگی در کار می‌باشد. همان گونه که انتظار می رود فرسودگی شغلی با رضایت شغلی دارای رابطه معناداری می‌باشد و معمولا کارکنان ناراضی، سطح بالایی از فرسودگی شغلی را گزارش نموده اند (درویش، ۱۳۸۶،ص۱۴۰-۱۲۹).

۵-۳- نقش عرف در دادنامه های مربوط به شرط فاسخ:

با بهره گرفتن از عرف و عادت در زمینه شرط فاسخ، می توان خلأهای موجود در این زمینه را پر کرد. زیرا حق تفسیر قانون، به قاضی اجازه می‌دهد که با بهره گرفتن از عنصر عرف به عنوان منبع ثانوی صدور رأی قضایی، در مواردی که دسترسی به قانون صریح ندارد از عرف برای انشای رأی محکمه استفاده نماید و قانون را به قلمرو های به ظاهر نانوشته، توسعه دهد.

در نظام حقوقی کامن لا و نظامهای حقوقی که از هیئت منصفه به عنوان مشاوران محکمه و یا صادر کنندگان رأی استفاده می‌کنند، عملاً جریان قضایی را به عرصه عرف می کشانند زیرا آنچه در رأی هیئت منصفه نقش مؤثر دارد، وجدان عمومی و به تعبیری عرف است که اهمیت زیادی دارد.^[۸۹]

در بیشتر دادنامه هایی هم که در این پایان نامه مورد بررسی قرار گرفت نقش عرف انکار ناپذیر بود و دادگاه ها جهت احراز قصد و اراده مشترک طرفین قرارداد و تشخیص و تفسیر شرط مندرج در آن به عرف استناد کرده‌اند و بر این اساس حکم به صحت شرط فاسخ داده‌اند.^[۹۰]

‌بنابرین‏، از جمله مواردی که می توان صحت شرط فاسخ را از آن استنباط کرد، عرف می‌باشد که در قرآن^[۹۱]، فقه، حقوق داخلی و بین‌المللی آمده است. بسیاری از مواد قانون مدنی ایران، حتی مبحث قواعد عمومی قرارداد ها، مرتبط با عرف است. با توجه به سکوت قانون در رابطه با شرط فاسخ، می توان به عرف معمول در این زمینه مراجعه کرد. همان‌ طور که اکثر دادگاه ها جهت تشخیص و احراز قصد و اراده مشترک طرفین از شرط مندرج در قرارداد به عرف استناد کرده‌اند و بر این اساس حکم به صحت شرط فاسخ داده‌اند. پس عرف معمول در این زمینه را باید به عنوان یک عرف قضائی بپذیریم؛ همچنان که تشخیص بسیاری از موارد به وسیله عرف است و در بسیاری از ماهیات حقوقی، عرف، صاحب نظر و انکار ناپذیر است. پس، به راحتی نمی توان از نقش و اهمیّت عرف در تشکیل و ایجاد شرط فاسخ گذشت.

همچنین، شرط فاسخ را می توان یکی از عرف های شایع تجاری دانست که برخی از احکام و آثار آن هم ریشه در عرف دارد.

۶- مبانی و ادله صحت شرط فاسخ در حقوق کشورهای خارجی

شرط فاسخ، با عناوین مختلف و بعضاً احکام متفاوت در حقوق کشورهای ‌اروپایی‌ و عربی وجود دارد. مبانی و ادله شرط فاسخ در حقوق کشورهای خارجی می‌تواند یک منبع مناسب جهت اثبات این شرط و استخراج برخی از احکام آن باشد.

در ذیل به صورت خلاصه و تطبیقی شرط فاسخ را بررسی می نماییم.

۶-۱- شرط فاسخ در حقوق کشور فرانسه:

ماده ۱۲۳۴ قانون مدنی فرانسه به بیان اسباب سقوط تعهدات پرداخته و در آن به «تعلیق انحلال عقد» یا «شرط فاسخ» به عنوان یکی از اسباب سقوط تعهدات اشاره کرده و آن را صحیح و معتبر دانسته است. ماده ۲۶۴ قانون مدنی ایران با انجام تغییراتی متناسب با سیستم حقوقی کشور ما، از ماده ۱۲۳۴ ق.م. فرانسه اقتباس شده است. در ماده مذکور، ۹ سبب برای سقوط تعهدات برشمرده شده که چهار سبب از آن ها (تلف مورد تعهد، بطلان یا فسخ تعهد، تحقق شرط انحلال عقد، مرور زمان) در ماده ۲۶۴ ق.م. ایران وارد نشده است. تعلیق انحلال عقد یا شرط فاسخ به عنوان یکی از اسباب سقوط تعهدات در ماده ۱۲۳۴ ق.م. فرانسه آمده است؛ ولی در قانون مدنی ایران انعکاس ندارد. بجای آن «اقاله» به عنوان یکی از اسباب سقوط تعهدات آمده است.^[۹۲]

در حقوق فرانسه اگر انعقاد عقد، معلّق به امری گردد به آن شرط «شرط تعلیقی»^[۹۳] می‌گویند. و اگر زوال آن معلّق بر امری گردد به آن «شرط انحلال عقد» یا «شرط فاسخ»^[۹۴] گفته می شود. خصوصیت دیگری که در حقوق فرانسه نسبت به تعلیق زوال عقد وجود دارد، این است که لازم نیست مدت حصول معلّق علیه معلوم باشد و مجهول بودن مدت، خدشه ای به اعتبار عقد وارد نمی سازد. در حالی که عدم تعیین مدت برای حصول معلّق علیه، در حقوق ایران سبب غرری شدن معامله و بطلان شرط و عقد می شود. ^[۹۵]

۶-۱-۱- انحلال قهری یا درخواست اعلام انحلال:

ماده ۱۱۸۴ ق.م.فرانسه «تعلیق انحلال عقد» را که طبق آن طرف قرارداد در صورت روبرو شدن با خودداری طرف دیگر از اجرای قرارداد، می‌تواند اعلام انفساخ را از دادگاه درخواست کند، برای دفع ضرر از طرف مقابل شناخته است. اما کمی دقت در مقررات قانونی فرانسه و نوشته های حقوق ‌دانان این کشور مفاد و مفهوم این نهاد حقوقی را کمی مبهم می نمایاند و این امر ناشی از درهم شدن جنبه ثبوتی انفساخ عقد با جنبه اثباتی آن است. ظاهر مواد ۱۱۶۸ و ۱۱۸۳ ق.م.ف. و پاره ای مقررات دیگر، دلالت بر تحقق انحلال معلّق عقد به خودی خود و به صرف حصول معلّق علیه دارد. در بند ۲ ماده ۱۱۸۴ ق.م.ف. قرارداد به خودی خود منحل نمی شود و مشروط له می‌تواند مشروط علیه را الزام به اجرای قرارداد کند یا خسارت ناشی از تخلف و انحلال قرارداد را از او تقاضا کند. در بند ۳ گفته شده، پس از تحقق معلّق علیه، انفساخ قرارداد که وابسته به اراده مشروط له می‌باشد می‌تواند انحلال قرارداد را از مرجع قضایی درخواست کند. این وضعیت نشان دهنده عدم تحقق انحلال عقد به خودی خود است.^[۹۶]

ماده ۱۱۶۸ ق.م.ف. اعلام می‌دارد، تعهد هنگامی معلّق است که تشکیل یا انحلال آن موکول به حادثه غیر قطعی آینده شود.

ماده ۱۱۸۳ ق.م.ف. مقرر داشته است، تعلیق انحلال عقد، نهادی است که هنگامی که موضوع تعلیق محقق می شود، عقد را از ابتدا منحل می‌کند و دو مورد عقد را به همان حالتی برمی گرداند که گویی تعهدی وجود نداشته است.

واژه «condition resolutoire» که در آن «condition» به معنای شرط و طبق تعریف ماده ۱۱۶۸ به معنی تعلیق آمده است و لغت «resolutoire» نیز آشکارا به معنی موجب انحلال می‌باشد، همین معنای تحقق انحلال عقد به خودی خود و بدون نیاز به انشاء فسخ آن را می رساند. بعلاوه دست کم بیشتر نویسندگان حقوق مدنی فرانسه نیز تحقق انحلال عقد را اثر حصول معلّق علیه معرفی کرده‌اند. نویسندگان حقوق مدنی فرانسه، اعلام کرده‌اند که دادگاه انحلال عقد را محقق نمی سازد بلکه آن را اعلام می‌کند. تحقق خود بخودی انحلال عقد حتی از ابتدای تشکیل قرارداد با حصول معلّق علیه و اعلامی بودن رأی دادگاه و از طرف دیگر، مطابق ماده ۱۱۸۴ ق.م.ف.، برای طرف قرارداد که با خودداری طرف دیگر روبرو می شود، حق انتخاب تقاضای اجرای قرارداد یا تقاضای انحلال قرارداد ‌در مورد تعلیق انحلال قرارداد، شناخته شده است. که این امر برعکس دلالت بر عدم تحقق انحلال عقد به خودی خود و به صرف حصول معلّق علیه، یعنی خودداری طرف قرارداد از اجرای آن را دارد.^[۹۷]

۶-۱-۲- نتیجه تعارض مواد ۱۱۸۴ و ۱۱۶۸ ق.م.فرانسه:

صنایع دستی« مصرفی» : معمولا به آن دسته از محصولاتی اطلاق می شود که دارای ارزش هنری بسیار ناچیز بوده ولی جنبه‌های مصرفی قوی دارد مثل انواع سفال و سرامیک، انواع بافتنی ها، لباسهای محلی و مصنوعات حصیری و. . (یاوری،۱۳۸۹).

کالاهای کاربردی: اقلامی هستند که در کارگاه ها و یا کارخانه های کوچک که محصولات دست ساز را به صورت انبوه تولید می‌کنند، محصولاتی نظیر سفال، کاشی و یا لوازم منزل به منظور ارائه به بازار ملی و یا صادرات و گردشگران.

هنر سنتی و یا صنایع دستی قومی: این دسته از محصولات به دلیل علاقه به فرهنگ و با کیفیت بالا تولید و به بازار محلی و گردشگران عرضه می شود. این محصولات توسط فروشگاه های زنجیره ای کوچک و فروشگاه های مستقل خرده فروشی به فروش می‌رسند.

محصولات طراحان: محصولاتی هستند که بر پایه صنایع دستی محلی است اما با توجه به روند مد در بازار صادرات توسط خارجی ها دوباره طراحی می شود. این محصولات توسط فروشگاه های متخصص در این زمینه فروخته می شود.

سوغاتی ها: محصولات نسبتا ارزان و یا صنایع دستی سنتی ساده شده ای هستند که برای فروش در خرده فروشی های محلی و یا از طریق آژانس های توسعه بین‌المللی به معرض فروش گذاشته می شود. سوغاتی ها توسط فروشگاه های عرضه سوغاتی و یا در مناطق تفریگاهی و استراحتگاه ها به بازار گردشگران و علاقه مندان فروخته می شود (ضرغام،۱۳۸۵).

۱۰-۱-۲- مصرف کنندگان صنایع دستی

بر اساس طبقه بندی های ارائه شده از صنایع دستی می توان مشتریان و مصرف کنندگان صنایع دستی را به موارد زیر طبقه بندی کرد. جدول زیر مشتریان اصلی صنایع دستی را بر اساس طبقه بندی ذکر شده از صنایع دستی نشان می‌دهد. با توجه ‌به این دسته بندی ها می توان نتیجه گرفت که گردشگران به عنوان بازار اصلی صنایع دستی مطرح می‌باشند.

جدول ۲-۲- انواع مصرف کنندگان و مشتریان بر اساس طبقه بندی صنایع دستی

بازار انواع صنایع دستی

گردشگران

بین‌المللی

گردشگران داخلی

بازار محلی

موزه داران خصوصی و عمومی

صنایع دستی سنتی زیبا

صنایع دستی ساخته صنعتگران

صنایع دستی تجاری

صنایع دستی انبوه

بازار

صنایع دستی

گردشگران

بین الملل

گردشگران داخلی

بازار محلی

صادرات از طریق گمرک

کالاهای کاربردی

هنر سنتی یا صنایع دستی قومی

محصولات طراحان

سوغاتی ها

ادامه جدول ۲-۲- انواع مصرف کنندگان و مشتریان بر اساس طبقه بندی صنایع دستی

۱۱-۱-۲- رفتار خرید صنایع دستی گردشگران

برای گردشگران امروزی ، گردشگری و خرید دو فعالیت جدا نشدنی محسوب می‌شوند. در حقیقت خرید به عنوان یکی از جوانب مهم گردشگری مطرح است (لا و آو،۲۰۰۰)^[۲۵]. همچنین خرید به عنوان انگیزه ای برای بسیاری از مسافران امروزی محسوب می شود (تیموتی،۲۰۰۵).^[۲۶] بسیاری از محققان از جمله کنت، شاک و اسنو(۱۹۸۳) مدعی هستند که گردشگران میزان پول بیشتری برای خرید به نسبت اقامت و غذا خرج می‌کنند. دیگر محققان همچنین بیان می‌کنند که بدون فعالیت خرید تجربه سفر کامل نخواهد بود. گزارش منتشره از سوی انجمن صنعت سفر آمریکا(TIA) در سال ۲۰۰۱ مشخصا بیان می‌کند که در میان فعالیت های مختلفی که گردشگران آمریکایی در سفر انجام می‌دهند، خرید رایجترین فعالیت مورد علاقه آن ها‌ است. بر طبق گزارش دیگری از این انجمن در سال ۲۰۰۸ گردشگران به میزان یک سوم از کل هزینه های گردشگری خود را به خرید اختصاص می‌دهند. محققان معتقدند تجربه مثبت خرید می‌تواند منجر به ایجاد تصویر مناسب و مثبت از مقصد شده و مزایای اقتصادی فراوانی همچون ایجاد اشتغال و درآمد برای مقصد به ارمغان آورد (لی و همکاران،۲۰۰۸).

بیش از ۶۰درصد از گردشگران داخلی و ۸۵درصد گردشگران بین‌المللی در فعالیت خرید مشارکت می‌کنند. ‌در مورد گردشگران بین‌المللی خرید ۵۰ درصد هزینه های آنان را در مقصد تشکیل می‌دهد. خرید در حین گذران تعطیلات یکی از مهمترین فعالیت های برنامه ریزی شده گردشگران قبل از سفر است (اوه، ۲۰۰۷) ^[۲۷] .

ارتقای خرید گردشگری برای مقاصد بسیار مهم است زیرا یکی از بهترین روش هایی است که می‌تواند سود اقتصادی را در جوامع محلی افزایش دهد (سازمان جهانی جهانگردی،۲۰۰۲). همچنین در این زمینه باید توجه داشت که ترجیحات خرید گردشگران با توجه به خصوصیات هر گردشگر از قبیل سن، جنس، تحصیلات ، درآمد و تجربه گذشته سفر و همچنین ملیت و دلایل بازدید از مقصد متفاوت است (هیلی ،۲۰۰۹)^[۲۸].

افراد در هنگام گذران تعطیلات به روشی کاملا متفاوت از الگوی روزمره زندگی شان رفتار کرده و خرید می‌کنند. بسیاری از خریداران غیر مشتاق در زندگی روزمره مقدار قابل ملاحظه ای از زمان و پول خود را صرف خرید در مسافرت می‌کنند (مورفی و همکاران،۲۰۰۳).

خرید برای گردشگران راهی به منظور تجربه فرهنگ محلی و تعامل با مردم مقصد نیز محسوب می شود. گردشگران کالاهایی را که در طول سفرشان خریداری کرده‌اند به دلایل مختلف اجتماعی و روانشناختی خریداری کرده و مصرف می‌کنند. خرید گردشگری یک نوع گذران اوقات فراغت همراه با لذت است که نسبت به خرید معمولی مجموعه ای متفاوت از انگیزه ها را در بر می‌گیرد. خرید که زمانی جزء کارهای روزمره خسته کننده به حساب می‌آمد تبدیل به یک فعالیت لذت بخش در سفرهای تعطیلاتی شده است در نتیجه افراد در هنگام خرید در سفرها رفتارها و روش های هزینه کرد متفاوتی را به نمایش می‌گذارد. دلیل دیگر این است که خرید روشی برای کشف و جستجوی مکان ها و تجربیات متفاوت است. هدف از سفر می‌تواند قویا بر انگیزه های خرید افراد و رفتار آن ها به عنوان گردشگر تاثیر بگذارد (یوکسل،۲۰۰۷)^[۲۹].

مطالعات در خصوص خرید سوغات و صنایع دستی توسط گردشگران را می توان به دو گروه تقسیم کرد؛ در یک سو ، محققان بر دیدگاه گردشگران از سوغات ( سوانسون،۲۰۰۴)^[۳۰]، معانی نمادین سوغات و صنایع دستی برای گردشگران (گوردون،^[۳۱]۱۹۸۶؛لیترال،۱۹۹۰؛ شنهاو-کلر^[۳۲]،۱۹۹۳)، رابطه میان انتخاب محصول و سبک های گردشگری (گرابورن،۱۹۸۹؛ لیترال و همکاران،۱۹۹۴)، درک تجربه خرید سوغات و صنایع دستی ،تمایل به خرید محصولی خاص (کیم و لیترال^[۳۳] ،۲۰۰۱؛یو و لیترال^[۳۴]،۲۰۰۳) تمرکز کرده‌اند. در سوی دیگر شماری از مطالعات بر گونه شناسی گردشگران و دسته بندی آنان و مصرف آن ها به صورت بخش های معنی دار پرداخته‌اند( اندرسون و لیترال^[۳۵]،۱۹۹۶؛ کینلی و همکاران ^[۳۶]،۲۰۰۴ ؛ماسکاردو^[۳۷]،۲۰۰۴). به دلیل اهمیت گونه های گردشگری در خرید صنایع دستی و معیارهای انتخاب صنایع دستی توسط گردشگران به برخی از تحقیقات صورت گرفته در این زمینه خواهیم پرداخت.

۱-۱۱-۱-۲- گونه شناسی خریداران

۱- افزایش نقد شوندگی سهام

۲- کاهش ریسک اطلاعاتی سرمایه ­گذاران

اطلاعات ضعیف منجر به سرمایه ­گذاری نادرست می­ شود. همچنین سرمایه ­گذاران منطقی با تنزیل جریان­های نقدی مورد انتظار با نرخی بالاتر، بازده بالاتری را درخواست می­نمایند که در هر دو حالت هزینه سرمایه شرکت افزایش می­یابد، زیرا سرمایه ­گذاران از این طریق می ­توانند ریسک اطلاعات نادرست را کاهش دهند.

برای روشن کردن این که چرا و چگونه کیفیت اطلاعات می ­تواند جریان­های نقدی مورد انتظار شرکت را تحت تأثیر قرار دهد، فرض می­ شود هر شرکت فرصت­های سرمایه ­گذاری­اش را به بازار گزارش می­ کند. فرصت­های سرمایه ­گذاری شرکت برای سهام‌داران قابل مشاهده نیست. همچنین فرض می­ شود که برای افزایش علایق مدیران نسبت به حمایت و حفاظت از دارایی­ های سهام‌داران، سرمایه ­گذاران محرکی را برای مدیران فراهم می ­آورند تا مدیران با عملکرد خود ارزش بازار شرکت را به حداکثر برسانند. در نتیجه مدیران پروژه ­هایی را انتخاب می­نمایند که ارزش شرکت را در بازار حداکثر کند. ‌بنابرین‏، کیفیت اطلاعات اثرات حقیقی بر تخصیص سرمایه دارد که در هزینه سرمایه نمود می­یابد.

ایزلی و اوهارا (۲۰۰۴) بر اساس پژوهشی اظهار داشتند که مدل­های قیمت­ گذاری دارایی­ های سرمایه­ای که توسط فاما و فرنچ مطرح شد، به غیر از ریسک بازار عوامل دیگری را بر بازده مورد نیاز اثرگذار می­داند؛ لیکن نقش اطلاعات بر بازده را نادیده ‌می‌گیرد. به عقیده آن‌ ها، تفاوت­های بین اطلاعات عمومی و خصوصی بر هزینه سرمایه مؤثر است: به عنوان مثال، اگر سهام‌داران سهامی را که در بردارنده اطلاعات خصوصی بیشتر است، نگهداری کنند، آنگاه درخواست بازده بالاتری خواهند کرد. بازده بالاتر منعکس کننده این واقعیت است که اطلاعات خصوصی، ریسک سهام‌داران ناآگاه را افزایش می­دهد؛ زیرا سرمایه ­گذاران آگاه­تر قادر خواهند بود تا پرتفوی­های خود را با اطلاعات جدید هماهنگ نمایند. این اثر چندبخشی و متقاطع اطلاعات بر بازار ‌به این نتیجه منجر می­ شود که سرمایه ­گذاران نا آگاه، سهام زیادی که مشتمل بر اخبار بد و سهام اندکی که در بردارنده اخبار خوب است را نگهداری می­نمایند؛ اما نگهداری سهام بیشتر نمی­تواند ریسک اطلاعاتی نا آگاهان را از بین ببرد؛ زیرا آن‌ ها نگهداری دارایی­ های ریسکی را ترجیح می­ دهند. سرمایه ­گذاران آگاه و ناآگاه ریسک و بازده را به طور متفاوت نگهداری ‌می‌کنند.

کمیت و کیفیت اطلاعات، قیمت دارایی­ ها را تحت تأثیر قرار می­دهد؛ زیرا سرمایه ­گذاران آگاه تعداد بیشتری سهام نگهداری می­نمایند. چنانچه اکثر سرمایه ­گذاران آگاه باشند، به طور متوسط تقاضا برای سهام و به تبع آن قیمت سهام افزایش و هزینه سرمایه کاهش می­یابد. اطلاعات خصوصی شکل جدیدی از ریسک سیستماتیک را نشان می­دهد که سهام‌داران پاداش و جبران خسارت بیشتری را برای مقابله با این ریسک درخواست می­نمایند. انتشار وسیع­تر و بیشتر اطلاعات خصوصی، صرف ریسک مورد نیاز را پایین ‌می‌آورد؛ در نتیجه هزینه سرمایه کاهش می­یابد. شرکت‌ها می ­توانند با کاهش مقدار اطلاعات خصوصی و افزایش اطلاعات برای سرمایه‌گذاران، هزینه سرمایه خود را کاهش دهند. البته همیشه داشتن اطلاعات حتی به مقدار اندک بهتر از نداشتن آن است (ایزلی و اوهارا،۲۰۰۴)

به‌رغم اینکه واژگان «کیفیت اطلاعات مالی» و «شفافیت» سیستم‌های افشای اطلاعات و استانداردهای حسابداری به طور وسیعی مورد استفاده قرار می­ گیرند، با این حال در خصوص تعریف آن‌ ها اتفاق‌نظر وجود ندارد. پونال و شیپر^[۴۳] (۱۹۹۹) شفافیت را به عنوان «استانداردهایی که رویدادها، معاملات، قضاوت­ها و برآوردهای زیربنایی صورت­های مالی را آشکار می­سازد» تعریف کرده ­اند. لویت^[۴۴] شفافیت را استانداردهای مطلوب حسابداری تعریف می­ کند که «صورت­های مالی تهیه شده بر اساس آن، رویداد­های مالی را در همان دوره­ای که اتفاق می ­افتد نه قبل و نه بعد از آن دوره گزارش می­ کند». بال، کوتاری و رابین^[۴۵] (۲۰۰۰) شفافیت را به عنوان ترکیب ویژگی به هنگام بودن و محافظه ­کاری تفسیر می­ کند. شفافیت مالی و افشای کامل و منصفانه اطلاعات، برای کارکرد مطلوب بازار سرمایه کارا، عامل حیاتی تلقی می­ شود. واژه افشا به مجموعه متنوعی از اطلاعات اجباری و داوطلبانه، شامل صورت­های مالی و یادداشت­های همراه، گزارش هیئت‌مدیره، تجزیه‌و تحلیل‌های مدیریت و پیش ­بینی­های مدیریت اطلاق می­گردد. بهبود و ارتقای افشای اطلاعات موجب بهبود شفافیت می­ شود که یکی از بهترین اهداف تحولات جهانی و ابتکارات عمده در فرایند اصلاح حاکمیت شرکتی در آمریکا، انگلستان و سایر کشورهاست. اطلاعات مایه حیات بازار و ممانعت از جریان اطلاعات نشانه ایراد بازار است. هرچه فعالیت شرکت‌ها شفافیت بیشتری داشته باشد، سهام آن‌ ها با دقت بیشتری قیمت­ گذاری می­ شود (حساس یگانه و نادی قمی، ۱۳۸۵).

حال جهت حفظ منافع سهام‌داران و سایر ذی­نفعان شرکت افشای عمومی اطلاعات ضرورت یافته و از دو جنبه نیز حائز اهمیت ‌می‌باشد: ابتدا، ‌می‌توان سرمایه ­گذاران فردی را از در اختیار گرفتن صورت­های مالی گمراه‌کننده و اطلاعاتی که حقایق با اهمیت آن حذف شده است، مورد حفاظت قرار داد. دوم آنکه شفافیت اطلاعات شرایط نظارت بر عملکرد را فراهم می‌آورد. در واقع هسته اصلی حاکمیت شرکتی به نظارت عالی بر عملکرد شرکت و ظرفیت نظارتی برای واکنش به عملکرد ضعیف، تکیه دارد (حساس یگانه و نادی قمی، ۱۳۸۵).

۲-۱۰-۲- نقش سهام‌داران نهادی و عمده در حاکمیت شرکتی

سهام‌داران عمده نقش مهمی در حاکمیت شرکتی ایفا می­ کند. به همین دلیل، حضور چنین سهامدارانی و اندازه هلدینگ­های آن‌ ها، معمولاً به عنوان یک متغیر توضیحی در تحقیقات مالی به کار می­رود (سیفرت و همکاران،۲۰۰۵).

اگر چه این فرض در ادبیات تحقیق وجود دارد که سهام‌داران بزرگ، قدرت بیشتر و انگیزه­ های قوی­تری برای حداکثر کردن ارزش سهامدار دارند (فرضیه هم‌راستایی انگیزه­ ها)، رابطه نظری میان سهام‌داران بزرگ و ارزش مؤسسه مبهم است. مالکیت عمده بالاتر از سطح مشخص ممکن است منجر به حفاظت مدیران و در نتیجه سلب مالکیت از سهامدار خرد شود.

مسأله کلیدی در حاکمیت شرکتی این است که آیا سهام‌داران بزرگ (عمده) به حل مشکلات نمایندگی کمک ‌می‌کنند یا آن را شدت می­ دهند. مشکلات نمایندگی زمان به وجود می ­آید که مدیران فعالیت‌های مثل حداکثر کردن فروش یا رشد دارایی را دنبال ‌می‌کنند که خلاف ارزش سهامدار است و باعث منفعت آن‌ ها می­ شود، در حالی که به ضرر سهام‌داران خارجی منتهی می­گردد. راه­های زیادی برای کاهش این مسأله وجود دارد.