۳- بررسی نقاط قوت و ضعف موجود در این مناطق و راهکارها و پیشنهادات اصلاحی از نظر گردشگران.
۱-۴- سوالات پژوهش
۱- با توجه به اینکه در اطراف شهر ایلام مناطق تفریحی طبیعی متنوعی وجود دارد جذب گردشگر و بهره گیری از آنها چگونه است؟
۲- آیا نواحی طبیعی اطراف ایلام می توانند زمینه ساز تحول گردشگری کشور باشند؟
۳- چگونه میتوان چنین مناطقی را برای رونق گردشگری و حتی جذب گردشگر خارجی سازماندهی و مدیریت کرد؟
۱-۵- فرضیه ها
۱- عدم توسعه گردشگری در چنین مناطقی نداشتن زیرساختهای تفریحی و رفاهی در مناطق طبیعی اطراف شهرها میباشد.
۲- عدم اطلاع رسانی در خصوص جاذبههای طبیعی یکی از عوامل ضعف در جذب گردشگر این مناطق میباشد.
۳- سازماندهی مطلوب جاذبههای طبیعی اطراف شهرها توانایی تبدیل شدن آنها را به قطب گردشگری در کشور خواهد داشت.
۱-۶- روش پژوهش
۱-۶-۱- ابزار گردآوری داده ها
از طریق استفاده از پرسشنامه و همچنین بازدید از جاذبههای طبیعی منطقه مورد نظر صورت گرفته است.
۱-۶-۲- ابزار تجزیه و تحلیل
برای تجزیه و تحلیل داده ها با به کارگیری نرم افزارهای SPSS و از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است. در آمار توصیفی ضمن طراحی یک مقیاس و تعریف پنج وضعیت ممکن برای متغیر گردشگری طبیعی منطقه ایلام و مؤلفه ها و شاخص های آن از شاخص های مرکزی شامل میانگین، میزان همبستگی، واریانس و درجه معناداری استفاده شده است. برای تحلیل داده ها علاوه بر استفاده از آمار توصیفی از ضریب همبستگی پیرسون، و ضریب تشخیص، تحلیل واریانس و برای برازش مدل از مدلیابی معادلات ساختاری استفاده شده است.
۱-۷- تعریف مفاهیم یا اصطلاحات پژوهش
۱-۷-۱- گردشگری
به دلیل چند وجهی بودن و میان رشتهای بودن گردشگری، از دیدگاه های مختلفی اعم از اقتصادی، جامعه شناختی، جغرافیایی و مدیریتی میتوان آن را مورد بررسی قرار داد. شاید به همین دلیل است که تا کنون تعاریف متعددی از جهانگردی با توجه به دیدگاه رشته های مختلف صورت گرفته است.
آرتور بورمن (۱۹۳۱) جهانگردی را چنین تعریف کردهاست: «جهانگردی مجموعه مسافرتهایی را در بر میگیرد که به منظور استراحت و تفریح و تجارت یا دیگر فعالیتهای شغلی و یا اینکه به منظور شرکت در مراسم خاص انجام گیرد و غیبت شخص جهانگرد از محل سکونت دایم خود در طی این مسافرت موقتی و گذرا میباشد. بدیهی است کسانی که اقدام به مسافرتهای شغلی منظمی بین محل کار و زندگی خود میکنند مشمول این تعریف نمیشوند». از دیدگاه بازاریابی و بازاریابان گردشگری به مجموعه فعالیتی گفته می شود که در جریان مسافرت یک گردشگر اتفاق می افتد. این فرایند شامل هر فعالیتی که در جریان مسافرت یک گردشگر اتفاق می افتد می شود. این فرایند شامل هر فرایندی از قبیل برنامه ریزی سفر، مسافرت به مقصد، اقامت، بازگشت و حتی یادآوری خاطرات آن نیز می شود. همچنین فعالیتهایی را که گردشگر به عنوان بخشی از سفر انجام میدهد نظیر خرید کالاهای مختلف و تعامل میان میزبان و میهمان را نیز در بر میگیرد. به طور کلی میتوان هر گونه فعالیت و فعل و انفعالی را که در جریان سفر یک سیاحتگر اتفاق می افتد گردشگری تلقی کرد (Lumsdon, 1997).
در سال ۱۹۴۲ اقتصاددانهای سوییسی که بیشتر جهانگردی را محور تحقیقات و مطالعات خود قرار داده بودند، تعریف نسبتاً بهتری به دست دادند که از آن جمله میتوان از تعریف هونزیکرـ کراپف نام برد. به عقیده آنان جهانگردی عبارت است از ظهور مجموعه روابطی که از مسافرت و اقامت یک نفر غیر بومی بدون اقامت و اشتغال دایم در یک محل به وجود می آید. این تعریف مدتها از جانب انجمن بینالمللی متخصصین علمی جهانگردی یعنی AIEST مورد قبول قرار گرفت (رضوانی، علی اصغر؛ ۲۸:۱۳۷۴).
در مسابقاتی که اتحادیه بینالمللی جهانگردی برای به دست آوردن یک تعریف جامع از جهانگردی گذشته بود، تعریف زیر از میان تعاریف به دست آمده برگزیده شده، بر طبق این تعریف، جهانگردی عبارت است از مجموعه تغییرات مکانی انسانها و فعالیتی است که ازآن منتج میشوند. این تغییرات خود ناشی از به واقعیت پیوستن خواستهایی است که انسان را به جا به جایی وادار می کند و بالقوه در هر شخصی با شدت و ضعف متفاوت وجود دارند (رهنمایی، تقی؛ ۲۵:۱۳۶۹).
سازمان جهانی جهانگردی تعریف ذیل را در مورد جهانگردی ارائه کردهاست: «جهانگردی یا گردشگری، مجموعه کارهایی است که فرد در مسافرت و در مکانی خارج از محیط محصول خود انجام میدهد، این مسافرت بیش از یک سال طول نمیکشد و هدف ان تفریح، تجارت یا فعالیتهای دیگر است» (W.T.O, 1997).
در تمام تعاریف بالا، اشتراکاتی از قبیل جداشدن فرد از محل زندگی دایمی خود، موقتی بودن سفر و فعالیتهایی مانند تفریح و سرگرمی و یا بازدید مشاهده می شود.
۱-۷-۲- گردشگر
گردشگر به کسی اطلاق می شود که مدت زمان سفر او بیش از ۲۴ ساعت و کمتر از ۱۲ ماه به طول انجامد، فاصله مکانی مسافرت باید بیش از ۷۰ کیلومتر باشد و سفر او با یکی از انگیزه های تفریحی، استراحتی، فرهنگی، دیدار از آثار باستانی و تاریخی، بازدید از مناظر طبیعی و یا موارد مشابه صورت گیرد.
۱-۷-۳- جاذبهها
مناطق طبیعی، غارها، یخچالها، جنگلها، دریاچهها، سواحل و جزایر،کویرها و بیابانها، چشمههای آب معدنی، مناطق حفاظت شده، مردابها و تالابها، آبشارها و…
۱-۷-۴- گردشگری طبیعی
به معنی سفر و بازدید از مناطق طبیعی است و ارتباط بسیار نزدیگی با اکوتوریسم دارد، اما لزوماًً به راهکارهای حفاظتی و با ثبات و پایداری منطقه ارتباط ندارد.
۱-۷-۵- گردشگری پایدار سبز
نوعی از گردشگری که منابع طبیعی به صورت عاقلانه، خردمندانه و آگاهانه استفاده می شود. این نوع گردشگری را میتوان نوعی از گردشگری نام برد که باعث شکوفایی صنعت توریسم می شود. رشد و توسعه توریسم سبز و پایدار از این نظر واقعاً این ارزش را دارد که برای حفظ منابع حفاظت شده از طریق توریسم بر روی این مسئله سرمایه گذاری گردد. برخی معتقدند که رشد و ترویج گردشگری پایدار و به صورت گسترده از نظر حفاظتی خیلی بهتر از تمرکز بر روی خود مناطق حفاظت شده میباشد.
۱-۷-۶- طبیعتگردی
راهبرد پایداری در حفظ عرصه و تنوع زیستی آن حفظ و ارتقاء فرهنگ بومی، توسعه مناطق روستایی و دور دست با حداقل میزان سرمایه گذاری و ایجاد شغل در روستاها و جلوگیری از مهاجرت روستاییان و ارائه الگوی مناسب در صرفهجویی و همراه با ارتقای روحیه مباهات و غرور ملی است. طبیعتگردی را میتوان بخشی از گردشگری پایدار تلقی کرد.
فصل دوم
مبانی نظری تحقیق
